• YARIM ALTIN
    1.580,00
    % 1,13
  • AMERIKAN DOLARI
    8,6580
    % 1,42
  • € EURO
    10,1795
    % 0,81
  • £ POUND
    11,9093
    % 0,72
  • ¥ YUAN
    1,3359
    % 1,24
  • РУБ RUBLE
    0,1188
    % 0,59
  • BITCOIN/TL
    421649,626
    % 2,79
  • BIST 100
    1.419,43
    % 0,10
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Albayrak: Yerel parayla ticaret için 1-2 ay içinde kararlı adımlar atacağız

Albayrak: Yerel parayla ticaret için 1-2 ay içinde kararlı adımlar atacağız

Kaynak ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, önümüzdeki periyotta mahallî paralarla ve istikrarlı bir dış ticaretin ön plana çıkacağını belirterek, “Açık verdiğimiz devletlerle lokal paralarla ticaret ve ithalat düzenlemeleri konusunda önümüzdeki 1-2 ay içinde kararlı adımlar atacağız” dedi.

Kaynak ve Maliye Bakanı Berat Albayrak SABAH muharriri Okan Müderrisoğlu’na çok şahsi değerlendirmelerde bulundu. Virüs sonrasında global iktisatta yaşanacaklarla ilgili ufuk çeşidi yapan Albayrak, Türkiye’nin savaşta aldığı tedbirlere, bundan sonra yapılacaklara ve salgın sonrası iktisadın nasıl toparlanacağına dair her soruya cevap verdi. İşte Albayrak’ın açıklamaları…

Kovid-19 salgını global ekonomiyi nasıl etkiledi, toparlanma süreci için öngörünüz nedir?

Global iktisat maatteessüf salgına hazırlıksız yakalandı. 2008 sonrası para ve maliye siyasetlerinde eşgüdüm sağlanmadı. Büyümeler, hâlâ global mealde hedeflenen seviyelere ulaşamadı. ABD ve başka gelişmiş devletler arasında da önemli bir uyumsuzluk laf konusuydu.

Ticaret savaşları bu uyumsuzluğun en somut ortaya çıkış biçimiydi. İlaveten Brexit ve AB kaynaklı siyasi belirsizlikler de eklendiğinde salgın global ekonomiyi de süratle tesiri altına aldı. Global ölçekte borsaların gerilemesine, umum olarak devlet risk primlerinin yükselmesine, finansal varlık kümelerinin ve gelişmekte olan devlet para ünitelerinin bedel kaybetmesine, gelişmekte olan devletlerden para çıkışı yaşandığına, tüm yerkürede ekonomik aktivitenin yavaşlamasına, hanehalkı gelirlerinin azalmasına, işsizliğin artmasına şahit olduk. Salgın ne kadar süratli denetim altına alınırsa toparlanma süreci de o kadar süratli olacaktır. Memleket olarak bizim salgınla uğraşta başarılı olmamız değerli, fakat tam manasıyla olağanlaşmanın gerçekleşebilmesi için yakın ticaret ortağımız olan devletler ile bize çok sayıda turist gönderen devletlerin de ekonomik manada olağana dönmesi değerli. Şunu net olarak söylemeliyim ki, devletimizin en büyük talihlerinden biri mahsusen bu türlü bir salgın devrinde Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde, neyin ne olduğunu bilen bir takım tarafından yönetiliyor muhtemeldir. Bizim değerlendirmelerimize nazaran global iktisatta toparlanma 2021 yılının başlarında gelgelelim başlayabilecek.

Kovid-19 savaşında Türkiye’nin uyguladığı ekonomik reçetenin kapsayıcılığı ve aktifliği noktasında birinci doneler, geri dönüşler hakkında malumat verir misiniz?

Salgınla savaşta tarihi bir muvaffakiyet ortaya koyduk. Yerkürenin neredeyse tamamında gördüğümüz olumsuz imgelerin 1 tanesi bile memleketimizde yaşanmadı. Bundan sonra yatırımcılara, sıhhat, ulaşım, üretim, teknoloji üzere yerlerdeki kapasitemizi ya da altyapımızı anlatmayacağız. Zira tüm yerküre Türkiye fotoğrafını net bir formda görmüş oldu. En değerli kazanımlardan birisi bu oldu. Memleket olarak da bir zihinsel eşiği de aşmış durumdayız. “Biz Yapamayız” duvarı yıkılmıştır. Bundan sonrası için de gerek güçlü üretim altyapımız, gerek yerkürede Türkiye’ye karşı oluşan teveccüh, gerekse dinamik iç pazarımız toparlanma süreci ve sonrası için büyük potansiyel sunacaktır. 4.4 milyon ailemize nakdi yardım yaptık. İşini kaybeden vatandaşlarımızı da ayrıyeten bu yardım kapsamına alıyoruz. KGF paketli İş’e Devam Paketi kapsamında 144 bin 446 firmamıza yaklaşık 121,1 milyar TL finansman sağlandı. Şirketlerin yüzde 97’sini KOBİ’ler oluşturdu. Aylık geliri 5.000 TL’den az vatandaşlarımız için sunulan destek kapsamında 5 milyon 52 bin vatandaşımıza 29.2 milyar TL kaynak sunuldu. Yaklaşık 878 bin esnafımıza 19.7 milyar TL finansman sağladık. Eksiklerimiz olabilir, lakin devamlı olarak alandan talepleri topluyor, gereken ilave önlemleri alıyoruz. Tüm müracaatlarda yüzde 85’in üzerinde, yerkürede eşi gibisi olmayan bir geri dönüş, finansman sağlama nispeti yakaladık.

OLAĞANLAŞMA İLE BÜYÜME POTANSİYELİNE DÖNERİZ

Salgın sonrasında Türkiye’de kamu maliyesinin ve piyasaların nasıl biçim alacağını düşünüyorsunuz?

Ağustos 2018’de başlayan kur taarruzlarının ve iktisadımızı direkt gaye alan teşebbüslerin neden olduğu tahribatla savaş ettiğimiz dengelenme sürecinin ahir bu salgına yakalandık. Mahsusen pahalılık ve getiri ile uğraşımızda sağladığımız kazanımlar sayesinde bugün bu denli büyük bir nakit imkânını piyasalara sunabildik. Artık dengelenme sonrası, “Katma kıymetli, ihracat ve istihdama dayalı üretim” olarak tanımladığımız değişim sürecini tam manasıyla hayata geçirecek potansiyelimiz olduğunu görüyoruz. Öncelikli gayemiz bu olacak. Bu yıl süreksiz bir formda bütçe açığımız artacaktır. Ama borç stokumuzun ulusal gelire orantısı yalnızca yüzde 32 ve bu orantıda her türlü kriterde yerküre ortalamalarından çok daha düzgün durumdayız. Süreç ahir yerküre ortalamaları ile farkımız bizim lehimize artacaktır, bu durum orta ve uzun vadede kredi riski algısının güzelleşmesine ek sağlayacaktır. Kamu maliyesi idaremiz manevra açısından bugün birçok memleketin karşı zıdda kaldığı çaresizlikler içinde olmayıp tam aykırısı olabildiğince geniş bir ortama sahiptir. Piyasalarda da acil likidite gereksinimi yaşanmaması gayesiyle atılan adımların olumlu sonuçlarını görüyoruz. Olağanlaşma ile birlikte Türkiye’nin güçlü büyüme potansiyeline süratle geri döneceğine inanıyorum. Başkaca bono getirilerindeki düşüş finansman yükümüzü de azaltıyor.

TURİZMDE KAYIP YIL OLMAMASI İÇİN PLAN HAZIRLANIYOR

İhracat ve turizm gelirleri noktasında yeni kestirim seviyesi nedir?

Cari açığın finansmanı için formülünüz var mı? Biliyorsunuz 2019’u Türkiye’de bir birinci olarak hem olumlu büyüme hem de cari fazlanın birlikte gözlendiği bir yıl olarak kapattık. Global salgın ile birlikte dış talepte gördüğümüz düşüş ve münhasıran memleketler arası dolaşımda gördüğümüz kıymetli kısıtlamalar, nisan sonu itibarıyla ihracatımızda yıllık bazda yüzde 40 kadar bir düşüş olduğunu gösteriyor. Turizm tarafında her ne kadar yılın birinci iki ayı epey güçlü geçmiş olsa da, muhtemelen yılın üçüncü çeyreğinden evvel kayda paha bir düzgünleşme görmek mümkün olmayacak. Bununla birlikte, ihracat ve turizm gelirlerinde beklenen düşüşe karşın, cari açığı olumlu etkileyecek gelişmeler de görüyoruz. Kuvvet ve gayri emtia fiyatlarında global bazda gözlenen kıymetli düşüş ve iç talebin daralmasıyla ithal eserlere olan talebin düşmesi, dengeleyici faktörler olarak rol oynayacak. 2020’de cari istikrarın makul ılımlı seviyelerde gideceğini görüyoruz. Devletimiz ulusal gelirin yüzde 4-5’i seviyelerinde cari açık gördüğü periyotlarda dahi finansman açısından meşakkat yaşamamıştır. Bu öngörüler ışığında ben cari açığın finansmanı mealinde bir sıkıntımız olduğunu düşünmüyorum. Kaynak ve Maliye Bakanlığı’ndaki arkadaşlarımız, Turizm Bakanlığımız, turizmde 2020 yılının kayıp yıl olmaması için bir hareket planı hazırlıyorlar. Detaylar netleştiğinde onu da kamuoyu ile paylaşırız.

BİR NEVİ TEFECİLİK YAPARSANIZ DEVLET MÜSAADE VERMEZ

Şahsi bankalar, bilhassa yabancı varlıklı olanlar Kovid-19 şokunun atlatılmasında neden elini taşın altına uzatmıyorlar?

Bu soruya münhasıran finansal manada bir yanıt vermek sahiden güçlükle. Verilecek kredilerinde maliyetlerin yüksek olması nedeniyle bankaların kredi vermemesi anlaşılabilir. Ama siyaset getirisinden mevduat getirisine kadar Türk Lirası tarafında tüm nemaların düştüğü yahut öngörülebilir bantta hareket ettiği bir devirdeyiz. Fiyatlamaları bu açıdan rahatlıkla yapıp risklerini de bu fiyatlamalarla yönetebilme imkânları olduğu çok açık ortada. Lafını ettiğiniz bankalar maatteessüf ihtiyatlı davranıyoruz savıyla yaklaşık iki yıldır gerçek dala gereksinimi olan finansmanı sağlamaktan imtina ediyor. Bugün de Kovid- 19 ile ilgili belirsizlikler devam ederken kredi kullandırmayı ticari manada sahih bulmadıkları söyleniyor. Tabi siz, ‘şu kadar teminatım var, müşterim batarsa batsın, teminatımı alır zarar etmem,’ niyetiyle hareket ediyor ve bir nevi tefecilik çeşidinde bir faaliyet yürütüyorsanız, bizim de devlet olarak buna müsaade etmemiz, kimse kusura bakmasın, mümkün olmaz. Son olarak memleketimizin kıymetli finansal kaynaklarının daha çokça sayıda gereksinim sahibinin tasarrufuna açılması hedefiyle düzenleyici kurumumuz BDDK da epeyce kıymetli adımlar attı. Bu noktada yeni Etkin Rasyosu düzenlemeleri bu meseleye kesin bir tahlil buluyor olacaktır. Bankalardan beklentimiz gerçek kesime ve hane halklarına kredi kanallarını açık tutmaya devam etmeleridir. Bu bağlamda ilgili bütün aktörlerle koordinasyon içerisinde adımlar atmaya devam edeceğiz.

KORUMACILIK ARTACAK

Kovid-19 sonrasında nasıl bir global sistem tasavvur ediyorsunuz?

İşbirliği mi, yoksa korumacılık mı ön plana çıkacak? Birçok kolda korumacılığın artacağı, lokal paralarla ticaretin ve istikrarlı dış ticaretin ön plana çıkacağı, bağımsız ticaret muahedeleri ve gümrük birliklerinin yine gözden geçirileceği bir yerküreye hakikat gidiyoruz. Biz de cari açığımız içinde kıymetli behresi olan, açık verdiğimiz memleketlerle mahallî paralarla ticaret ve ithalat düzenlemeleri konusunda önümüzdeki 1-2 ay içinde kararlı adımlar atacağız. Artık yeni bir sistemin ve oyun planının kurgulanması, karşılıklı eşitlik üzerine bir ticari istikrarın kurgulanması esas. Şu anda global tedarik zincirleri geri dönülemez biçimde değişiyor. Yerküre, tüm tedariğin zahir coğrafyalara ağırlaşmasının sakıncalarını gördü. Coğrafi konumumuzun sağladığı avantajları hayata geçirmek için çok olumlu bir devir olacak, çeviklik kavramının değeri ortaya çıkacak ve Türkiye birçok kolda bunun meyvelerini alacak.

REZERVLER EHLIYETLI

Kaynak ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, son günlerde Merkez Bankası rezervlerine dair artan tezler ve swap ittifakları konusunda kritik değerlendirmelerde bulundu. “Ülkemiz cari süreçler istikrarını sağlamıştır ve bu kanaldan önemli bir finansman muhtaçlığı bulunmamaktadır” bildirisi verdi.

Birkaç haftadır swap konusu konuşuluyor. Hangi merkez bankalarıyla swap görüşmeleri yapılıyor? Süreçler ne durumda?

G20 memleketleriyle görüşmelerimiz devam ediyor. Bu itilaflar, devletlerin kendi paralarıyla oluşturduğu limitler çerçevesinde ikili devlet ticaretini teminat altına almak için yapılmaktadır. Farklı memleketlerle hali hazırda faal swap hatlarımız da mevcut. Dış ticaretimizde değerli hakka sahip olan ve açık verdiğimiz devletlerin yanı sıra muaf ticaret ittifakımız olan tüm devletlerle mahallî parayla ticareti gerçekleştirmek için swap muahedeleri için görüşüyoruz.

HÜCUMLAR 2018 UZANTILI

Doların yükselişini baskılamak için Merkez Bankası rezervlerinin satıldığı, rezervlerin ehliyetsiz kaldığı söyleniyor…

Merkez bankamızın rezervleri, devletimizin kısa vadeli döviz likiditesi gereksinimini karşılamak için kafidir. Bu mevzuda yapılan siyasi kaynaklı tezviratın hedefi devlette bir panik havası oluşturmak, yurt içi yerleşiklerin döviz talebini körüklemek, yabancı anaparayı korkutup kaçırmaktır. İçinden geçtiğimiz süreçte, gelişmekte olan memleketlerden önemli ölçüde kapital çıkışı oldu. Piyasalarda çok kısa vadede, çok yüksek ölçülerde döviz talebi oluştu. Bu tip periyotlarda, tüm merkez bankaları üzere bizim merkez bankamız da piyasadaki oynaklıkları azaltmak, döviz kurlarında gerçekleşebilecek sert hareketlerin piyasalarda ve ekonomik aktivitede oluşturabileceği yan tesirlerini sınırlamak için piyasaya döviz likiditesi sağlamış olabilir. Esasen gelişmekte olan memleketlerin rezerv biriktirmesinin sebeplerinden biri de bu türlü güç devirlerde piyasalara döviz likiditesi sağlayabilmektir. Dış finansman konusunda oluşturulmak istenen hava Ağustos 2018’de başlayan hücumların uzantısıdır.

TL’DE KALAN DAIMA KARLI ÇIKTI

Kurlarda son periyotta gözlenen hareketliliğin yönetilebilir seviyede tutulması ve mahsusen iktisada döviz enjeksiyonu için ne yapacaksınız?

Rezervler borçları ödeyecek durumda yani…

Memleketimiz cari süreçler istikrarını sağlamıştır ve bu kanaldan önemli bir finansman muhtaçlığı bulunmamaktadır. Hem bankalarımızın hem de finansal olmayan firmalarımızın kısa vadeli döviz açık konumu bulunmamaktadır; yani, bankalarımızın ve sair firmalarımızın kısa vadeli yurt dışı borçlarını külliyen kapatmaya yetecek kadar döviz varlıkları bulunmaktadır. Dış borcumuzun değerli bir kısmı dış ticaretle ilgili finansmanların yanı sıra bankacılık bölümünün istikrarlı mevduat finansmanından oluşmaktadır. Devletimizin dış borç geri ödeme takvimi son nokta rahat durumdadır. Gerek bankalarımız gerekse de gerçek kesim firmalarımız geçmiş bunalım periyotlarında dahi borçlarını yüzde 90’lar seviyesinde yüksek nispetler ile çevirebilmişlerdir; bu yılın mart ve nisan ayında, küresel piyasaların son aşama çalkantılı olduğu devirde dahi, yenilemeler geçmişteki seviyelere yakın seyretmiştir, Merkez Bankamızın yekun rezervleri 86 milyar dolar seviyesinde ve mevcut fotoğrafta vadesi gelecek yurt dışı finansal borçları karşılamak için ziyadesiyle kafidir.

YILI POZİTİF BÜYÜMEYLE KAPATIRIZ

2020 yılında enflasyonist basıncın azalacağı görülüyor. Gerek nakdî genişlemenin denetimi gerekse makro istikrarlar bakımından yılın kalan periyodu için öngörünüz ve önlemlerinizi nelerdir?

Mevcut koşullar altında hanehalkı tüketimi de yavaşlama eğilimi göstermekte. Öncü olgular aktivite seviyesinde dengelenme ve toparlanma ima etse de münhasıran yılın 2. yarısında uygunlaşan itimat ortamı, düşük nema hadleri ve yüksek çıktı açığı enflasyonist tesirler doğurmadan büyümenin sağlanması konusunda destekleyici ögeler olacaktır. Bu bağlamda son çeyrekte ekonomik büyümenin de olağan seyrine döneceği ve yılı müspet bir büyüme performansıyla tamamlayacağımızı düşünüyoruz.

YABANCI YATIRIMCILARLA TEMASTAYIZ

Son yıllarda gelişmekte olan devletlerin tahvil/bono ve behre senedi piyasalarından çıkışlar yaşanıyor. Münhasıran yılbaşından bu yana bu ağırlaştı. Sizce yabancı yatırımcı tekrar yatırım yapmaya ne hengam başlar?

Bu Türkiye’ye has bir durum değil. Tüm gelişmekte olan devletlerde yaşanıyor. Kısa vadeli spekülatif yatırımcıya çok sıcak bakmadığımızı ve bu sıcak paranın gerek girerken gerekse de çıkarken finansal istikrarsızlık yarattığını biliyorsunuz. Biz devletimizin potansiyeline inanan ve memleketimize uzun vadeli yatırım yapacak yabancı yatırımcı istiyoruz. FED ve ECB son aylarda bilançolarını tarihte görülmemiş seviyelerde genişletti, nakdî genişlemeye gitti. Pahalılık, büyüme ve finansal getirilerin sıfır seviyesinde seyrettiği ABD ve Avrupa’da bu paraların kısa vadede geri çekilmesi mümkün görünmüyor. Salgın ile ilgili dertlerin azalacağı, olağanlaşmanın başlayacağı ileriki günlerde, ABD ve Avrupa kaynaklı getiri arayışı içerisinde olan yatırımcıların devletimize ve vesair gelişmekte olan memleketlere yüklü ölçüde anapara taşıyacağını düşünüyoruz. Biz devletimize inanıp uzun vadeli yatırım yapan portföy yatırımcıları ile devamlı temas halindeyiz. Bu hafta da kendileri ile telekonferans yoluyla bir araya geleceğiz, fikirlerimizi aktarıp merak ettikleri bahislerde sorularını yanıtlayacağız.

sabah.com

https://www.sabah.com.tr/yazarlar/muderrisoglu/2020/05/04/yerel-parayla-ticaret-icin-1-2-aya-adim-atacagiz