• YARIM ALTIN
    1.458,00
    % -0,40
  • AMERIKAN DOLARI
    8,1550
    % 0,27
  • € EURO
    9,7089
    % -0,14
  • £ POUND
    11,2284
    % 0,02
  • ¥ YUAN
    1,2454
    % 0,29
  • РУБ RUBLE
    0,1056
    % -0,32
  • BITCOIN/TL
    486985,674
    % -0,93
  • BIST 100
    1.393,24
    % -1,65
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Altyapı faaliyetleri de ‘mücbir sebep’ kapsamına alınsın!

Altyapı faaliyetleri de ‘mücbir sebep’ kapsamına alınsın!

Hâlihazırda 1,5 yıldır daralmakta olan inşaat bölümü, Mart ayı itibariyle koronavirüs salgınıyla ağırlaşan koşullar nedeniyle girişimlerde olabilecek vade uzatımı ve fesih taleplerinin olumlu değerlendirilip karşılanmasını, finansman hususlarındaki teşvik nitelikli düzenlemelerin bir an evvel tatbike yansımasını bekliyor. TMB’nin üç ayda bir yayınladığı İnşaat Dalı Analizi’nin Nisan 2020 sayısına nazaran;

İstihdam kapasitesi yüksek olan dalda, altyapı faaliyetlerinin mücbir sebep kapsamı dışında bırakılarak SGK primleri ve vergi ödemelerinin ötelenmesi üzere acil tedbirlerden yararlanamaması değerli bir sorun olarak belirtiliyor. Bölümde ve kolun tedarik zincirinde dayanma gücü kısıtlı çok sayıda orta ve küçük ölçekli firmanın da nakit akışında sorun süratle artıyor.

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), iktisat etrafları ve kol tarafından ilgiyle takip edilen Nisan 2020 İnşaat Bölümü Tahlili Raporu’nu yayınladı. “Koronavirüs Salgınından Sonrası Nasıl bir Yerküre ve Türkiye?” başlıklı tahlilde, global ve ulusal iktisat ile inşaat kesimine ait datalar kapsamlı biçimde değerlendirildi.

Raporda bir müddettir dengelenmeye yönelik sancıların yaşandığı inşaat dalında belirsizliklerin, koronavirüs salgınının Mart ayında Türkiye’de de ortaya çıkmasıyla tekrar arttığı belirtildi. Hükümet tarafından salgınla savaş maksadıyla açıklanan ekonomik önlemler kapsamında istihdam vurgusunun son kademe kıymetli olduğuna işaret edilen raporda, “Özellikle kısa ve esnek çalışma modellerinin geliştirilmesi, SGK primleri ve vergi ödemelerinin ötelenmesi üzere tedbirler istihdam kapasitesi yüksek olan inşaat kolu tarafından değerli; fakat altyapı faaliyetlerini kapsam dışında bırakması nedeniyle eksik bulunmuştur” denildi.

Mevcut kurallarda müteahhitlerin yurt içinde üstlenmiş olduğu girişimlerde hak ediş ödemelerinin vaktinde yapılması için şahsi hassasiyet gösterilmesine muhtaçlık olduğu belirtilirken; vade uzatım ve fesih taleplerinin Yönetimler tarafından olumlu karşılanması, kredi geri ödemelerinde bankaların gerekli esnekliği göstermeleri ve nema orantılarını düşürmeleri beklentileri sıralandı. Türkiye Bankalar Birliği’nin, iş yerküresinin kredi borçlarıyla ilgili taleplerine bankalarca süratli ve olumlu karşılık verilmesi konusundaki tavsiye kararının hatırlatıldığı çalışmada, lakin pratiğe ait bankalara yönelik şikâyetlerin bulunduğu belirtildi.

Destek paketiyle vasıflı iş gücü korunabilir

Raporda, şantiye kapanmaları gerektirecek durumda, en süratli olumsuz tesirin inşaat bölümünün alt yüklenicilerinin oluşturduğu segmentte hem de sert bir halde hissedileceğine dikkat çekildi ve şöyle devam edildi:

“Sektörde ve tedarik zincirinde konum alan birçok orta ve küçük ölçekli firmanın dayanma gücünün kısıtlı olduğu dikkate alınarak, vergi avantajları paketi ve nakit akışındaki bozulmaları önleyecek düzenlemelerin süratli biçimde hayata geçirilmesi büyük ehemmiyet taşımaktadır. İnşaat kesimine dönük bir destek paketi ayrıyeten, kısa vadede istihdam kapasitesinin korunmasını sağlayacaktır. Bu çerçevede bir başka değerli husus olarak, kesimin orta segmentinde muhtemel erimenin önlenmesi, vasıflı işgücü kaybının ve buhranın akabinde kolun süratle toparlanmasıyla girişimlerdeki gecikmenin engellenmesine yardımcı olacaktır.”

Birinci çeyrekte yurtdışında 2 milyar dolarlık girişim üstlenildi

Raporda, müteahhitlerce yurtdışında yılın birinci çeyreğinde 2 milyar ABD Doları fiyatında yeni girişim üstlenildiği açıklanırken, “Koronavirüs salgını nedeniyle tüm devletler tarafından uygulanan farklı nitelikteki tedbirlerin girişimlerde gecikmelere ve neticede cezai yaptırımlara neden olmamaları için hükümetler seviyesindeki temasların gündeminde tutulmasının makul olacağı ortadadır” denildi. Çalışmada yurtdışı girişimlerde yönelik başkaca şu değerlendirmeler yapıldı:

“Yaşanmakta olan bu olağandışı devirde, yurt dışındaki girişimlerde istihdam edilmekte olan Türk emekçilerinin yurda getirilmesi konusunda devletimiz gereken hassasiyeti göstermekte ve kesimimize destek vermektedir. Lakin bu hususta artan ve artması beklenen yurda dönüş taleplerinin de karşılanması için Türkiye Müteahhitler Birliği ilgili Bakanlıklar nezdinde teşebbüslerini sürdürmektedir.”

Türkiye Müteahhitler Birliği’nin 2020 yılının birinci çeyreğini değerlendirdiği raporda umum iktisat ve dala ait özetle şu tespitlere nokta verildi:

SALGIN SONRASI NASIL BİR YERKÜRE?: Yerkürenin büyük bir değişim dinamiğinin içerisinde olduğu ve global değişimin şafağının Mayıs ayı sonu olacağı kestirimleri yapılırken, bu süreçte iktisatta yaşanan büyük tahribatın belirginleşeceği ve kimi yerlere dönük tespitin daha net yapılabileceği söz edilmektedir. Tüm yerkürede, salgın nedeniyle durgunluk süreci kaçınılmaz görülmekte ve iktisattaki maksatlardan evvel topluluk sıhhatinin korunması ve yaşanabilecek toplumsal problemlerin azaltılmasına yönelik adımların öncelik taşıması davetleri yapılmaktadır.

PROAKTİF SIYASETLER HAYATİ EHEMMIYETTE: Topluluğun kıymetli bir kesitinin iş ve gelir teminatı açısından artan zahmeti, salgınla birlikte büyümektedir. Oluşan büyük gelir kayıpları ile savaş için daha büyük tedbirlere gereksinim duyulduğu, problemler daha derinleşmeden proaktif biçimde kapsamlı politik araçların ortaya konmasının hayati olduğu belirtilmektedir.

KOLDA BELİRSİZLİKLER ARTIŞTA: İnşaat kolu hâlihazırda global likidite koşulları, jeopolitik riskler, döviz kurlarının seyri, petrol fiyatları, kamu maliyesi ve nema tarafında çok bilinmeyenli bir denklem ile karşı karşıyadır. İnşaat yatırımları 2019 yılında cari fiyatlarla %9,8 orantısında gerilemiştir. 2020 yılının birinci çeyreğinde ise, inşaat dalında süren daralma sonucunda finansman sorunu ve istihdamdaki gerileme sürmüştür. Kolun istihdamdan aldığı behre, yüzde 6,9’dan yüzde 5,5’e gerilemiştir. Bununla birlikte, “İstihdam Odaklı Kredi Teşvik Paketi”nden konut girişimleri ile yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında yararlanabilen dalın yarar gördüğü izlenmiştir. Son olarak; Türkiye’de de ortaya çıkan koronavirüs salgınının tesiri altına giren bölümde belirsizlikler Mart ayı itibarıyla yine artmış durumdadır.

KONUT SATIŞLARINDA GELECEK DERDI: Konut satışları, bir vadedir ertelenen konut talebinin hayata geçmesiyle Ocak – Şubat 2020 devrinde geçen yıla nazaran sarih bir düzgünleşme içine girmiş ama salgının tesirinin izlendiği Mart ayında sonlu biçimde artmıştır. Satışlar, 2019 yılına orantıyla Ocak’ta %55,8 ve Şubat’ta %51,4 artmıştır. Mart ayında ise geçen yılın birebir periyoduna kıyasla artış orantısı %3,4 ile hudutlu kalan konut satıları, Şubat 2020’ye nazaran %8,5 gerilemiştir. Konut yerinde muhtemel gelişmeler için gözler, daha çok orta vadede oluşacak ekonomik kaidelerde olacak; o devrana kadar umum iktisatta belirsizliklerin giderilmesi, konut sahasında kredi imkânlarının geliştirilmesi ile arz-talep istikrarı için bir strateji hazırlanması muhtaçlığı varlığını sürdürecektir. Pandemi nedeniyle artan haneden çalışma, bu husustaki gelişmelerden konut dışı gayrimenkul piyasasının da etkilenebileceğini göstermektedir.

YURTDIŞI AMAÇLAR İÇİN EK EFOR GEREKECEK: Salgın dal üzerinde maliyet artışlarından gereç tedarikine; lojistik ve emekçi sıhhati ile güvenliği dertlerinden stratejik iştirakler ve yatırımlarda risk algısına kadar çok geniş yelpazede mevcut ve yeni girişimler üzerinde tehdit oluşturmaktadır. Salgın öncesinde memleketler arası müteahhitlik hizmetlerinin hâlihazırdaki 500 milyar ABD Doları seviyesinden 2023 yılında 650 milyar ABD Doları ve 2030’larda 750 milyar ABD Doları seviyelerine çıkması öngörülürken, Türk müteahhitlerinin de milletlerarası pazardaki haklarının orta vadede 50 milyar ABD Doları fiyatına ulaşması beklenmekteydi. Pandeminin global iktisatta yol açtığı meseleler tüm kollar için öngörülerin zorlaşmasına neden olduğu üzere Türk yurtdışı müteahhitlik hizmetleri için de amaçların revize edilmesini gerektirebilecektir. Koronavirüs salgınının talep ve arzda yol açtığı meselelere ek ve koşut olarak petrol fiyatlarındaki keskin düşüş de bölüm için belirsizlik yaratmaktadır.