• YARIM ALTIN
    2.577,00
    % 0,08
  • AMERIKAN DOLARI
    13,4306
    % -0,34
  • € EURO
    15,1880
    % -0,59
  • £ POUND
    18,1216
    % -0,75
  • ¥ YUAN
    2,1237
    % 0,02
  • РУБ RUBLE
    0,1696
    % -2,50
  • BITCOIN/TL
    449461,132
    % -6,52
  • BIST 100
    %
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Analiz: Özel bankalara “zorla kredi” baskısı ne işe yarayacak?

Analiz: Özel bankalara “zorla kredi” baskısı ne işe yarayacak?

Hükümetin bankalar üzerindeki “Kredilerinizi artırın” baskısı, koronavirüs salgınının giderek artan ekonomik tesiri nedeniyle had safhaya ulaştı. Hükümet, yeni tatbike koyduğu “aktif rasyosu” ile bankaların mevduatla topladıkları paranın tümünü, velev daha fazlasını kredilere aktarmasını sağlamaya çalışacak.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yönetmelik değişikliği ile getirilen faal rasyosu, hem teknik açıdan hem de tatbik açısından birçok ezayı beraberinde getirecek bir tatbik olarak görülüyor. Sonuçta şahsi dal banka kredilerinin artmasını sağlayacağı da kuşkulu.

Konuştuğumuz bankacılar, bankanın ticari bir müessese olduğunu hatırlatarak, tüm ticari işletmeler üzere büyümeyi istediklerinin; bunun için kredileri artırıp bilançolarını büyütmeyi tercih edeceklerinin altını çizdiler. Kamu bankalarının siyasi nedenlerle kredileri haddinden fazla artırdığını, artık kaynaklarının sonuna geldiğini hatırlatan bir bankacı, buna karşılık şahsi bankaların batık riski gördükleri kredilerden kaçındıklarını, bunun da doğal sayılması gerektiğini söyledi.

“Ödeyebilene kredi vermek için esasen yarışıyoruz”

Sair bir bankacı, hükümetin zorlayarak kredileri artırma siyasetinin, “Zaten ortada daha önemli bir sorun olduğu”nun göstergesi sayılması gerektiğini belirtirken; bu meseleye piyasa iktisadını zorlayan zorlayıcı kurallarla tahlil bulunamayacağını, makro önlemler gerektiğini söz etti.

BDDK kararından sonra bankalar hangi yolu izleyecek?

Bankaların, hükümet zorlayıcı kurallar koydu diye, kredileri kısa müddette önemli ölçüde artırması bence beklenmemeli. Evet, getirilen etkin rasyosu önemli maddi cezalar öngördüğüne nazaran, bankalar nasıl bir yol izleyecek? Konuştuğumuz bankacılar “durumu yönetim etmeye çalışacaklarını” söylediler. Hususî bankaların mevcut ortalama olguları, bu rasyoyu yüzde 95 civarında gösteriyor. Mayıs sonu bilançolarına kadar bu rasyoya uymak için çalışacaklar. Bunun için izleyecekleri yolu açık olarak söylemiyorlar ama gördüğümüz kadarıyla mevduat toplamak için artık agresif davranmayacaklar. Yabancı para mevduatında nemalar aslında sıfıra yakın. Bankacılar burada belirleyici müşteri olduğu için, döviz mevduatında değerli bir erime beklemiyorlar. Buna karşılık TL mevduatta ise artık bankaların birbirleriyle nema yarışına girmeyecekleri, hasebiyle TL mevduatını çözen müşterileri geri döndürmeye çalışmayacakları anlaşılıyor.

Bu arada getirilen rasyoya uymak için bankaların mevduat noktasına çıkaracakları bono ile kaynak sağlamaya çalışabilecekleri, yurtdışından aldıkları sendikasyon kredilerinde bu yıl yüzde 70 civarında beklenen çevirme nispetinin yükselebileceği konuşuluyor. Böylelikle rasyodan kaçmayı düşünebilirler ancak bu noktada Türkiye’nin yüksek riski engelleyici bir rol oynayabilir.

Kredi verip batırmak yanına Kaynak tahvilini seçebilirler

Bu arada yurt dışındaki bankalarla yapılan swapların bir kısmının Merkez Bankası’nda kurulan piyasaya yönelebileceği, bunun da rasyonun düzeltilmesine ekte bulunabileceği söyleniyor. Rasyoya koordinasyonda değerli sistemlerden biri de Kaynak tahvil-bonosu olabilir. Kredi ile Kaynak bonosu yatırımının rasyoda birebir yükte mahal alması nedeniyle, kredi vermek alanına Kaynak kağıtlarına yatırım tercih edilebilir. Hazine’nin borçlanma gereksiniminin giderek arttığı hatırlandığında, bankaların düşük nemayla olsa bile, krediye verip batırmaktansa, Kaynak tahvillerini tercih edebilecekleri görülüyor.

Görüldüğü üzere, hükümet evvel farz karşılıklarla özendirdiği, sonra açıkça hükümet başkanlarının gaye aldıkları kişisel bankaları, artık de yeni rasyo getirip kredileri artırmaya zorluyor. Basel kriteri üzere memleketler arası standartlara koordinasyonu tartışmalı bu düzenlemenin istediği kredi artışını sağlayamayacağı fakat Hazine’nin daha düşük nemayla borçlanmasını kolaylaştıracağı söylenebilir. Özetle, kredilerde zaviye kapmaca oyunu bundan sonra da devam edecek.

Erdal Sağlam

© Deutsche Welle