• YARIM ALTIN
    1.602,00
    % -0,12
  • %
  • %
  • %
  • %
  • %
  • BITCOIN/TL
    316362,158
    % -3,66
  • BIST 100
    1.349,11
    % -0,18
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Babacan: Ülke trollerle yönetilmez, bugün Pelikan yarın Balıkçıl olur

Babacan: Ülke trollerle yönetilmez, bugün Pelikan yarın Balıkçıl olur

İpek Özbey'in röportajı

Ak Parti’den tanıdıklarımız gelip, “bir şeyler yapalım” deseydi, bu işe hiç kalkışmazdık..

Türkiye ismine hicap duyuyorum. Türkiye trollerle yönetilmeyi hak etmiyor…

Sistem 2023’e kadar dayanamaz. çok büyük bedel ödenir…

Başkanlık sistemini destekleyici bir tane sözümü göremezsiniz…

Hakikate değil insanlara sadakat gösterenler aranıyor..

Diyanetimizin kutsallarını siyasette araç olarak kullanmayacağız.

O kadar çok Garp düşmanlığı yapıldı ki hükümetin siyaseti dar bir bucağa sıkıştı…

Merkez Bankası Türk Lirası üretiyor ve karşılığında döviz kaynağı yok.

Bu infaz yasası hakikaten içimi burktu. Cihanşümul hukuk prensiplerine, eşitlik unsuruna, adalet prensibine hilâf..

Yüzde 35 bayan, yüzde 20 genç kotamız var. Engelli kotamız var. Bunlar tüm siyasi partiler içinde en yüksek orantılar.

– Uzun yıllar AKP’de siyaset yaptınız. Artık yeni bir parti kurup, umumî başkanlık koltuğuna oturdunuz. Ne oldu da konuttan ayrıldınız?

En uzun vade, 13 yıl kesintisiz bakanlık yapan kişi oldum. Bu vadede aidiyet kavramı, aile kavramı oluşuyor sahiden. Birebir ailenin problemli fertleri olur, tekrar de ailedendir, o alakayı bozmak, kırmak çok kolay değildir. Hükumette olduğum vakitlerde, 2008-2009’a kadar çok âlâ bir periyot yaşadık, hem iktisatta hem de demokraside büyük ilerleme kaydettik. O periyoda ek vermiş olmak benim için hâlâ onur kaynağıdır. Ancak sonraları kuruluş unsurlarına muhalif icraatların başlamasıyla; insan hakları, özgürlükler, çoğulcu demokrasi ve hukukun üstünlüğü üzere bedellerden uzaklaşıldığında, ayrılmak artık benim için hem bir mecburilik hem de yükümlülük oldu. 

– Hiç “Keşke siyasete girmeseydim” dediğiniz oldu mu?

Hayır olmadı lakin siyaseti daima muvakkat bir hizmet olarak gördüm. Onun için daima amatör ruh vardı, profesyonel bir siyasetçi üzere hissetmedim kendimi.

– Evet ya artık?

Kurallar biraz değişti. Türkiye önemli olarak külfetli bir periyotta. Türkiye çok güzel yönetilseydi, 2023 gayelerine ulaşsaydı seve seve kendi işime dönerdim, ki neredeyse dönmüştüm aslında. Gözüm geride kaldı açıkçası. İşler her geçen gün berbata gitmeye devam etti. Bu türlü bir periyotta hiçbir şey yokmuş üzere davranamazdım. Tanıdığımız, tanımadığımız pek çok kişi “Sessiz kalmayın” dedi. Kuruluş öncesi yalnızca ben, hiç tanımadığım, farklı ideolojilerden, farklı coğrafyadan binden ziyade beşerle görüştüm.

– AKP’den vazgeçenler miydi, bir devir AKP ile yol yürüyen liberaller miydi, kimdi bu kişiler?

Yalnızca Ak Parti’den tanıdıklarımız gelip, “bir şeyler yapalım” deseydi, bu işe hiç kalkışmazdık. Fakat külliyen farklı partilere oy vermiş kişilerin bizi bulup ulaşmaları cesaretlendirdi. Bir Türkiye hareketi olacağını düşünmesem hiç başlamazdım. Kurucular Konseyimize bakarsanız bunu göreceksiniz zati. Temsil gücü çok yüksek bir heyet. Yüzde 35 hatun, yüzde 20 genç kotamız var. Engelli kotamız var. Bunlar tüm siyasi partiler içinde en yüksek orantılar.

– Aileden kopmanıza neden olan kırılma noktasını sormak isterim. Eşinize “Yok, artık yapamayacağım” dediğiniz ana gidelim…

2009 lokal seçimlerinin sonraki günü. Dört sahifelik gerekçeli bir istifa mektubuyla birinci o gün ayrılmak istedim. Ancak devletin kuralları buna müsaade vermedi, ayrılmam 2019 lokal seçiminden sonra fiilen mümkün oldu.

– 10 yıl istemeye istemeye, kerhen mi kaldınız?

2009 lokal seçimine giden periyotta Dışişleri Bakanı’ydım. O devirde düşünceler görmeye başladım. Önceleri her şey kötüyken, daima birlikte omuz omuza mesele çözmeye çalışıyorduk. Başarılı da oluyorduk. Ne devir ki Türkiye biraz ayakları üzerinde durup güçlendi, o vakit toplu ve ortak maksatlar değil de şahsi maksatlar gündeme gelmeye başladı. O an benim için kırılma noktası oldu. Ancak dediler ki, “Ekonomide global bir buhran var, Dışişlerine birini buluruz, bunu aşmak için iktisadın başına geç”. Hakikaten de 2009’un birinci çeyreğindeki işsizlik orantısında önemli bir artış oldu, iktisat yüzde 14.4 daraldı. Bir şeyler yapmak gerekiyordu. Nasıl bırakıp gidersin? Başbakan Yardımcısı olarak Iktisat Uyum Kurulu’nun da lideri oldum ve tekrar çalışmaya başladık. 2010-2011 iki yıl Türkiye’nin harikulâde büyüme periyodu oldu. O bunalımdan çok süratli çıktık. Bütün yerküre Türkiye’yi konuşur hale geldi. Akıl veren durumdaydık açıkçası. Velev o devir Yerküre Bankası Türkiye’nin yaptığı reformlardan hareketle bir ıslahat kitapçık serisi bile oluşturdu.

– Sonra 2011 seçimleri yapıldı…

Büyük bir muvaffakiyet elde etti AK Parti. Haddinden fazla özgüven bir ölçü ayakları alandan kesmeye başladı. Tekrar şahsi gündemler oluştu.

ŞAHSİ, SİYASİ VE MADDİ ÇIKARDAN BAHSEDİYORUM

– Şahsi gündem derken, şahsi çıkar mı demek istiyorsunuz?

Şahsi, siyasi ve maddi çıkardan bahsediyorum. Bir karar alırken devlete mi yoksa bir kişi yahut öbeğe mı yararlı olsun diye alıyorsunuz? Şahsi olmaması için istişare ile gitmesi ve herkesin yetkin olması lazım. Yetkin olmayan, zayıf noktaları, dehşetleri olan bir istişare heyetiniz varsa, bunlarla gerçek istişare yapamazsınız.

– Bütün partiler ‘Türkiye sevdası’yla yola çıkıyor. Ne oluyor da iktidar olunca ‘ben sevdası’na dönüşüyor?

Üniversal bir gerçektir; mutlak güç kesinlikle yozlaştırıyor. Her devletin binlerce yıllık tarihinde de bugünün Türkiye’sinde de bu var maatteessüf. Bunu engellemek için, gücün kurallar ve müddetlerle kısıtlanması lazım.

– Tayyip Erdoğan’ı otoriter başkan olmakla eleştirenler, Kemal Kılıçdaroğlu’na yıllarca “İsveç’te olsa çok düzgün başbakan olur” dediler. Artık tıpkı tenkitleri sizin için duyuyoruz. Pasif kaldığınızı söyleyenlere yanıtınız ne olur?

Çok farklı liderlik cinsleri vardır. Kabaca ikiye ayırırsak; bir otokratik bir de demokratik liderlik var. İkisi arasındaki en kıymetli fark şu: Demokratik liderlikte maksat öncelikle memlekettir. İkincisi yakın çalıştığınız ekiptir, kendiniz üçüncü sıradasınızdır. Otokratik liderlik sıralaması tam karşıtıdır. Evvel ben; sonra ekibim, ailem, yakın etrafım; sonra da memleket. Bizim partimiz demokratik liderlik üzerine kuruldu.

– AKP ile yola çıktığınızda size nazaran, Tayyip Erdoğan otokratik önder miydi, demokratik önder mi?

Başlangıçta, 2002-2007 arasında istişare mekanizmalarının epeyce uygun çalıştığını düşünüyorum. O günkü meclis kümesi 363 kişiydi. Neredeyse Meclis’in üçte ikisi. 363 kişilik öbekle her hafta toplanırdık, herkes çıkıp özgürce konuşurdu. Tayyip Bey’i, bakanları eleştirirler, feryat ederlerdi. Cürümlerden dönülürdü.

– Sonra ne oldu?

Farklı görüşlerini söyleyenler, açıkça tenkit getirebilen kişiler teker teker sistem dışı kaldı. Ya ferdî ağırlıkla beşerler ayrılma noktasına geldi ya da ayrılmaları istendi. Ya da beşerler “Yeter” dedi. Her bir uzaklaşma ya da uzaklaştırılma arkada kalanları sıkı bir çerçeveye soktu. “Bak geçen gün MYK içtimasında şu arkadaş biraz eleştirel konuşmuştu, bu arkadaş gitti…” Biraz da pratikten hareketle otokontrol çok arttı. Maatteessüf şu andaki noktaya gelindi.

O GÜN MALİ KURALI KOYABİLSEYDİK BUGÜN TÜRKİYE SAPASAĞLAM OLURDU

– O periyoda ilişkin zatî ‘keşke’leriniz var mı, “Keşke sesimi çıkarsaydım, itiraz etseydim” dediğiniz bir şey?

Şayet sıkıntı memleket sıkıntısıysa, kendi kararlarımla ilgili çok istişare ederim. Onun için bazen hakkımda “Çok temkinli” diye konuşulur. Geçmişte de her kararımı istişare ile aldım. “Keşke” diyeceğim bir şey göremiyorum. Ben kendi adıma inandığım uğraşımı verdim. Başarılı olduğumuz meydanlar oldu, başarısız olduğumuz ortamlar oldu. Bazen bunu kamuoyu önüne taşacak biçimde de tartıştım. 2011-2012 yıllarına bakın. Tayyip Bey’in bana karşı taraf olduğu vakitler yaşandı. Örneğin Mali Kural çalışmamız oldu hatırlarsanız. Mali Kural ile Türkiye’nin bütçe açığını ve borç stokunu kalıcı olarak denetim altına alıp öngörülebilir hale getirmeyi amaçlamıştık. O gün Mali Kuralı koyabilseydik bugün Türkiye sapasağlam olurdu. Ki Almanya yaptı, şu anda bu buhranda bile devlet harcamasını en çok arttıran memleket oldu. Mali kural olmasa yapamazdı… Çok uğraşını verdim fakat öbür fikirde olan arkadaşlar “Devlet çok para harcasın, büyük girişimlere kaynak aktarılsın, çok tefviz yapalım” diyerek beis oldu. Mali Kural komiteden oybirliğiyle geçti. Umumî Kurul’da iki saat kala döndü.

– Niye karşı çıktılar size?

O günlerde bütçe sağlam, iktisat sağlam. Bir an evvel yatırım yapalım diye düşündüler. Tamam yapalım, fakat rasyonalitesine bakalım. Bir de bu yatırımlar siyasi korkularla mı yoksa memleketin gereksinimi olduğu için mi yapılıyor? O mali kuralın bir formda devlet harcamalarını kısıtlayacağını düşündüler. Tayyip Bey’i de ikna ettiler. Artık ise “Parayı nereden bulacağız” diye kıvranıyorlar. 2. bir örnek, inşaat ve sanayi istikrarının bozulması konusu. Bunun vaktinde ihtarını yaptım, hepsi kayıtlarda. “Bakın istikrar bozuluyor, inşaat dalında imar planı ve emsal değişiklikleriyle büyük rant oluşuyor, bu rant kayıt dışı, paylaşılıyor. Kısa vadede herkes kazanıyor üzere görünüyor ancak sanayi yatırımı olmuyor. İnşaat kesimimiz çok değerli bir kesim, fakat, Türkiye’nin kaynakları yalnızca inşaat dalına aktarılırsa bu ekonomiyi tıkayacak” diye tekraren uyardım. Ancak emsal lobiler tekrar devreye girdi. Bugün Türkiye’nin her tarafında boş binalar var. Sistem tıkandı zira. Aslında Koronavirüs salgını öncesinde de Türkiye iktisadında önemli sıkıntılar vardı. Üçüncü bir örnek, Başkanlık sistemi konusu da o denli. Bir tane destekleyici tabirimi göremezsiniz. Referandum öncesi benim için mitingler, televizyon programları planlamışlar. “Bir dakika: Ne mitingi ne televizyon programı, hiçbirini yapmam. Çıkmamı isterseniz, çıkayım anlatayım, beni dinleyen ‘hayır’a oy verir” dedim.

PARTİNİ ŞİKAYET ETMEKTEN DAHA TESIRLI BİR YOLDU

– Susmak da desteklemek değil mi, çıkıp da neden “Bu işin bu türlü böyle zararları var” demediniz?

Bana kişisel soran herkese görüşlerimi anlattım. Lakin siyasi partiler yasasında ve siyasi parti tüzüklerinde disiplin denilen bir gerçek var. Parti bir karar aldıysa onun dışına çıkarak parti üyeliği yapamazsınız. Üstelik parti içindeyken, yanlışları elimdeki imkanlarla parti çatısı altında düzeltmeye çalıştım. Televizyonda, halka kendi partisini şikayet ediyor üzere görünmekten daha tesirli bir usuldü. Maatteessüf kimi mevzularda tesirim sonlu kaldı. Lakin, her istişarede gerçek bildiğimi savundum. O periyot Türkiye için harikulâde bir periyottu. Bu kadar kıymetli bir sistem değişikliği, 15 Temmuz darbe teşebbüsünden derhal sonra memleketin OHAL ile yönetildiği periyotta getirildi, “fırsat bu fırsat” dercesine… Parti içinde istişare edilmedi. Şuna üzüldüm, teğe bir konuştuğunuzda “Bu çok yanlış olacak” diyen arkadaşlarımızın bir kısmı çıktılar, bunu televizyonlarda savundular. Her şeyi konuşmak zorunda değilsiniz fakat konuştuğunuz her şey hakikat olmalı.

– Bugünü görmüş müydünüz o hengam?

Elbette. Bakın ne diyorlardı “Koalisyon devri bitecek”… Ne bitmesi ittifak periyodu başladı. Basın kıymetli ölçüde sonlandırıldığı ve özgürlüğü olmadığı için tutarlılık testi de yapamıyor. Şunu da vurgulamam gerekir ki, bütün cürmü sisteme yüklememek lazım. Bu sistem değişmeden evvel de Türkiye’de idare şekli epey otoriterleşmişti.

ESAS OLAN KIŞILERIN SIHHATINI KORUMAK

– “İktidar sokağa çıkma yasağını uygulayamıyor, zira iktisat buna müsaade vermiyor”… Kasada para yok mu?

Öncelikle bu çok yanlış bir argüman. Bunun hükümet tarafından tabir edilebilmesi akıllara durgunluk veriyor. Evvel can mı mal mı derken, evvel mal üzere bir durum ortaya çıkıyor. Kişilerin sıhhatini korumak esastır, iktisat bir araçtır. Emel olamaz…

– Bugün siz idarede olsaydınız, günlük paralarla yaşayan kişiler başta olmak üzere yurttaşın ekonomik telaşını nasıl giderirdiniz?

Iktisadın başında olduğum yıllarda birçok kere yaşadık bunu. Bakanlar Kurulu’nda her kritik hususta, kafayı çevirip bana baktıklarında “Bana bakmayın, siz gereğini yapın, bizim vazifemiz onu geriden toparlamak” diyordum. Sorunun kaynağı şu: Türkiye bu buhrana çok zayıflamış bir iktisatla girdi. Merkez Bankası’nın bir vakitler 136 milyar Dolar olan rezervi brüt 90, net 30 milyarlara indi. İçinde swap’lar ve kaynağın Merkez Bankası’nda tuttuğu mevduatlar var. Onları da düştüğünüzde rezerv ekside. Merkez Bankası’nın para siyaseti duruşu yanlış olduğu için mütemadi döviz rezervini eriterek istikrarları tutturmaya çalıştılar. O da bünyeyi çok zayıflattı. Türkiye’nin bütçe açığı zati çok süratli artıyordu bu periyot. Nema ödemeleri bu yılın bütçesinde 129 milyar TL. Halbuki yalnızca üç yıl evvel, 2017’de 57 milyardı.

– Niçin bu kadar nema ödüyor?

Belirsizlik ve güvensizlik olduğu için. Merkez Bankası’nın yıllardır biriktirdiği yedek akçenin tamamını bir çırpıda bütçeye aktardılar. Türkiye bu bunalıma, zayıf bir Merkez Bankası, zayıf bir bankacılık sistemi, zayıf bir bütçeyle girdi. Halbuki üçünün de güçlü olması lazım. Örneğin Almanya üçünde de güçlü olduğu için düzgün yönetiyor bu bunalımı.

– Berat Albayrak, iktisadın başına getirildiğinde ne düşündünüz?

Rasyonalite bir sefer kaybolduğunda, bir sefer bilim ve akıl çerçevesinin dışına çıkıldığında artık orası bilinmeyen bir alandır. Bugün birisi, yarın gayrısı olur. Insanların değeri yok. Esasen tek bir karar alma merci var. Meselesi bazen sistemde, bazen bireylerde arıyoruz fakat Türkiye’nin idare üslubu sorunu var. Ehliyet ve liyakat aramayan bir idare usulü var. Gerçek değil ‘görüntüde sadakat’ aranıyor ve bu türlü bireylerden dar bir takım oluşturuluyor. Hakikate değil şahıslara sadakat gösterenler aranıyor. Aslolan hakikate sadakattir. Bu kadar büyük memleketin bu formda yönetilmesi çok güçlükle.

– Ahir IMF’den borç alır mı Türkiye?

Türkiye’ye bir formda kaynak lazım. Zira içerideki kaynaklar değerli ölçüde tüketildi maatteessüf. Hâlâ israfı önleyip kaynak yaratılabilir.

– Ne kadar israf var, biliyor musunuz?

Fiziki olarak önümüzde çok örneği var. Ankara’da 15 dakika otomobille dolaşın çok örneğini göreceksiniz. Bir de göremedikleriniz var. Mahsusen kamu harcamalarında… Kişiler bitmiş projeyi görüyor lakin acep çok daha ucuza mal olabilir miydi? Şayet ihaleler şeffaf yapılsaydı daha ucuza bitebilir miydi? Bunları kimse bilmiyor. Kişiler bakıyor yalnızca, üçüncü köprü, hoş. Osmangazi Köprüsü güzel… Lakin bu girişimin maliyeti yalnızca bir defter kaydı olarak kalıyor.

BEDELİ O BEŞ YAŞINDAKİ EVLAT ÖDEYECEK

– Bir de daima tıpkı müteahhitlerle çalışılıyor. Neredeyse beş yaşındaki evlat dahi isimlerini biliyor…

Maatteessüf. İşte olan o beş yaşındaki evlada oluyor. Ömrü boyunca bunu ödeyecek biliyor musunuz? Yarın mektebe gidecek, mektepten sonra çalışmaya başlayacak, bunu vergi olarak ödeyecek, günlük hayatında ödeyecek, o köprüden her geçtiğinde, hastaneye her giriş çıkışında ödeyecek. Ömrü boyunca bunun külfetini çekecek.

– İsraf durdurulsa dışarıdan borç almaya gerek kalmaz mı yani?

Büyük iktisatların hepsinin bir ölçü borcu vardır. Virüs salgını başladığından bu yana yerküre ne yapıyor diye baktığımızda; öncelikle 15 büyük iktisat kendi merkez bankaları arasında dayanışma kurdu. G20 üyesi olan Türkiye bu oyunun dışında kaldı. Asıl rakamın büyüğü IMF’de değil Merkez Bankaları’nın kaynaklarında. Bugün Amerikan Merkez Bankası’nın ne kadar para üreteceğinin bir üst sonu yok. Hele hele memleketler arası problemse. Ürettiği para kendi devletinde pahalılığa bile sebep olmayabiliyor. Bunun yanısıra, son bir ay içinde 100 devlet memleketler arası kuruluşlardan destek talebinde bulundu. Ve biz hengamında çok ek verdik, bu kuruluşların süratli ve kolay devreye sokulan yardım mekanizmalarını oluşturduk. Türkiye’nin bunları kullanma hakkı var. Yüzde 1 nemayla kuralsız hem de… Piyasaya gidip yüzde 7 nema ödeyene kadar, bu kuruluşlardan yüzde birle alabiliriz.

– Neden almıyoruz?

Son yıllarda o kadar çok yabancı düşmanlığı, o kadar çok Garp düşmanlığı yapıldı ki hükümetin siyaseti dar bir bucağa sıkıştı. U dönüşü yapıp buraya yönelir mi, ihtimal vermiyorum.

TÜRK LİRASI ÜRETİLMEYE BAŞLANDI

– Para basar mı Türkiye?

Türk lirası üretilmeye başlandı zati. Hiç olmadık metotlar uygulanıyor. Bankalar ellerindeki konut kredileri, ellerindeki rastgele bir varlığa dayalı menkul kıymetleri Merkez Bankası’na koyup, Merkez Bankası’ndan para çekebiliyor. Merkez Bankası o Türk Lirası’nı nereden buluyor?

– Üretiyor o denli mi, bundan kimsenin haberi var mı?

İşsizlik fonundaki menkul kıymetlerde de yapıldı, Merkez Bankası’na veriliyor, Merkez Bankası’ndan acilen Türk Lirası alıyor. Nereden buluyor bu Türk Lirası’nı… Bu adap olarak yapılabilir. Bu türlü durumda Merkez Bankaları devreye girebilir. Lakin bu morfin üzeredir. Savaş anında yaralı vardır, morfin işe yarar. Lakin “Morfin güzelmiş, dertlerimi unutturuyor, daima kullanayım” derseniz bünyeyi bozarsınız. Merkez Bankası şu anda Türk Lirası üretmeye başladı. Lakin bunun ölçüsü ne olacak, orta vadeli bir programla nasıl sıradana dönecek, bu acil olarak açıklanmazsa Merkez Bankası’nın bugünkü siyaseti size yüksek kur ve pahalılık olarak geri döner.

– Döviz kuru şu anda o yüzden mi yükseliyor?

E saf. Merkez Bankası Türk Lirası üretiyor ve karşılığında döviz kaynağı yok. Türk Lirası’nı bollaştırıyorsunuz, eser bollaşıyor. Lakin karşılığı yok. Bu paranın kıymetinin düşmemesinin imkânı yok.

– Ne yapmak gerek?

Çabucak bunu bir döviz kaynağıyla dengelemeniz lazım. En azından bunu ne hengam ve nasıl normalleştireceğinizi, alışılagelmiş devirde bunu yemin billah yapmayacağınızı piyasalara ve kamuoyuna açıklamanız lazım. Cebinde tek bir Türk Lirası taşıyan her vatandaşa devletin bir yükümlülüğüdür bu. Şeffaf götürülmüyor bu iş. Şeffaflık olmazsa piyasa en bedini fiyatlar.

İNFAZ YASASI İÇİMİ BURKTU

– Yeni infaz yasasının kabulünün akabinde tahliyeler oldu. Yolsuzluğu yapan değil yazan mahpusta kaldı. Nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bu infaz yasası sahiden içimi burktu. Cihanşümul hukuk unsurlarına, eşitlik prensibine, adalet unsuruna karşıt. İki siyasi parti büsbütün selektif olarak “Kimi hür bırakalım, kimi bırakmayalım” diye oturup, karar verdiler. Meclis’teki sistemi zorlanarak çıkarıldı. Topluluktaki adalet hissini yaralayan bir durum. Çok yazık. Ismine infaz düzenlemesi denmiş olsa da bu düzenleme ile aslında dar bir muhit kendi perspektifinden bir af çıkarmış oldu. Umum unsurlar çerçevesinde dahi yapılsa afların uzun müddette tesiri olumsuzdur zati. Maddelerin yaptırım gücünü azaltır. Uyuşturucu ticareti yapıp, “Nasılsa af çıkar” kanısı oluşur. Diyelim ki yaptık, bunu prensipli yapmamız lazım. Şu an yargıda çok önemli adaletsizlikler yaşanıyor. Örneğin, tutuklu yargılanmak Türkiye’de standart bir iş haline geldi. Beşerler iki yıl, üç yıl içeride kalıyor, sonra beraat ediyor. Evet iki-üç yıl içeride kaldığında ailesine, toplumsal etrafına karşı yaşadıklarını ne yapacaksınız? “Pardon” demekle oluyor mu?

ŞAHSİ İNATLAŞMALAR

– Gazetemize de ‘terör’ soruşturması başlatıldı…

Şahsi inatlaşmalar bunlar. Yargı mekanizması kullanılıyor, keşke olmasa.

BUGÜN PELİKAN YARIN BALIKÇIL OLUR

– Pelikan yapılanması için “yeni nesil koşut yapı” deniyor. Ne düşünüyorsunuz bu yapıyla ilgili?

Bugün ismi Pelikan, yarın Balıkçıl olur, öbür gün Turna olur. Bu cins yapılara müsamaha eden, destekleyen insanların evvel kendini sorgulaması lazım. Bu cins yapıların desteğiyle sürdürülebilirlik mümkün mü, bir vicdan muhasebesi de yapmak lazım herhalde. Siyasetin ahlaki boyutunu çok önemsiyorum açıkçası. Ben olsam ahlak dışı bir siyaset yapmaktansa gidip diğer iş yaparım. Ne düşünüyorsanız, çıkın açıkça konuşun. Birilerinin bu türlü organize, farklı isimler üzerinden, güya toplulukta bu türlü bir kanaat varmış havası oluşturarak topluluğu aldatma, işi olduğundan farklı gösterme uğraşını nasıl oluyor da siyasi ahlak içinde değerlendirebiliyorlar, nasıl bu tıp pratiklerin içine girebiliyorlar, açıkçası hem üzülüyorum, hem de Türkiye ismine hicap duyuyorum. Türkiye trollerle yönetilmeyi hak etmiyor.

SORUMLULUĞU BUHARLAŞTIRMA OPERASYONU

– Siyaset geçen hafta bir bunalımla sarsıldı: İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun istifasını  nasıl okursunuz?

Kendi içlerindeki vakaları, çekişmeleri bilemem. Ben yalnızca hikayesi dışarıdan izleyen birisi olarak, o hafta sonu yaşananları, topluluk üzerindeki tesirini değerlendirebilirim. Gece yarısına birkaç saat kala belediyelerle dahi görüşülmeden, “yasakladım” diyorsun. Halk sokaklara dökülüyor. Hiçbir içtimaî ara, tecrit kalmıyor. Ondan sonra istifa beyanı. Açıkçası en uzun vade bakanlık yapan şahısım. Samimi bir istifa için, önden gidip konuşursunuz, ondan sonra açıklarsınız. Konuşulmadan, hele ki sonra geri çekilen istifa samimiyet testine sokulmalı. Sonuçta kim kar etti, kim zarar etti? Bir de burada büyük bir sorumluluk var. Bu sorumluluk kimin üzerinde kaldı? Buharlaştı gitti. Sorumluluğu buharlaştırma operasyonu. Türkiye bu türlü yönetilmeyi hak etmiyor.

2023 AMACI ARTIK HAYAL

– 2023 maksadı sizin döneminizden beri duyduğumuz bir şey… Az kaldı, maksat tutturulur mu?

2011-2012 yılında açıklamıştık. 2002’de Türkiye’nin ekonomik büyüklüğü 239 milyar dolar. 2011’e geldiğimizde 835 milyar dolar. İhracat 36 milyar dolardan 135 milyar dolara çıktı. Biz dedik ki, Türkiye bu kadar kısa müddette bunu başardıysa tıpkı siyasetlerin devamıyla çok daha yüksek maksatlara ulaşabilir. 2 trilyon dolarlık ekonomik büyüklük, 25 bin dolarlık kişi başı ulusal gelir, 500 milyar dolarlık ihracat. Ehliyet, liyakat, istişare olsaydı, insan haklarının güzelleştiği ve herkesin Türkiye için çalıştığı yanlışsız siyasetler uygulansaydı bu rakamları yakalardık. O devirde memleket sevdası vardı. Muvaffakiyetin sebebi unutuldu. Başarıyı oluşturan temel prensipler teker teker devre dışı kaldı. 2023 maksadı artık hayal.

– Erken seçim bekliyor musunuz?

İktidar elindeki gücü kaybedeceğini düşündüğü bir periyotta kendi eliyle seçime gitmez diye düşünüyorum. Lakin 2023’e kadar da sistemin dayanabileceğini de sanmıyorum. Çok büyük bedel ödenir.

GÜL İLE ALAKA BIÇIMIMIZ İSTİŞARİ

– Abdullah Gül, DEVA Partisi’nin neresinde?

Sayın Gül, bizim çalışmalarımızı destekliyor. Kendisiyle de ara ara kimi bahisleri istişare ediyoruz. Görüşlerini ben sorarsam aktarıyor, sormazsam onu da söylemiyor. Kendi halimde ticaretle uğraşırken beni siyasete davet eden Abdullah Bey’dir. O devirde öbür kimseyi de tanımıyordum. İsmimin Abdullah Beyefendi üzere dürüst bir siyasetçiyle anılmasıyla da gurur duyarım. Fakat bağ halimiz büsbütün istişari.

– Gerideki isim değil yani?

Katiyen değil. O devir biz kayıt dışı bir iş yapmış oluruz. Bu partiyi biz yönetiyoruz. Türkiye ne çektiyse kayıt dışı münasebetlerden çekti. Ben hayatımda hiç kayıt dışı iş yapmadım.

– Kulislerde aranızın bozuk olduğu konuşuluyor, velev şöyle bir haber yayımlandı: “Gül’e yakın olanlar partinin kuruluşuna günler kala likidasyon edildi. Şu an Erdoğancılar partide hâkim durumdalar.”

Kim bunu söyleyen? Keşke bu kişi ismiyle soyadıyla çıksa da karşılık verebilsem. Benim bir umumi yönetici olarak kurucu arkadaşlarımın hiç birine bu türlü bir ithamda bulunulmasını da kabul etmem mümkün değil. Kim ne derse desin, biz yola çıktık. Bu partinin duruşu topluluk tarafından adım adım anlaşılacak. Biz siyasi yelpazenin tam ortasında, ana akım bir siyasi hareketiz. Şucuların, bucuların partisi de değiliz.

– O hengam isim vererek gayrı bir tez sorayım: Gazeteci Sabahattin Önkibar, YouTube kanalında 30 vekilin AKP’den DEVA Partisi’ne geçeceğini sav etti. Yanlışsız mu?

Gayri siyasi partilerin mensuplarından bize açıkcası önemli bir ilgi var. Lakin biz kuruluş aşamasında bir prensip kararı aldık, bizlerle temas edenlere de “Yeni bir başlangıç yapıyoruz, aktarımlarla kurulan bir parti olmak istemiyoruz” dedik. Kurucularımıza bakın. Öbür siyasi partilerde siyaset yapmış arkadaşlarımız var fakat hepsi o partilerden uzunca vakittir uzak olan şahıslar. Artık ise kuruluşunu tamamlamış olan bir siyasi partiyiz. Bizim aradığımız kriterler aşikâr. Yeterli insan olsun, bir de işinde âlâ olsun. Bu bir gönül işi. Birlikte çalışacağımız kişilerin memleket derdi olması lazım. Öbür siyasi partilerin mensubu olup da bu devletin geleceğini DEVA Partisi’nde gören herkese kapımız açık. Eski siyasi illetlere kapılmak istemiyoruz.

– Bugün bir seçim olsa ne kadar oy nispetiniz var?

Ölçüm yaptırmadık. Muhaberesi yeni açmaya başladık. Kurulduktan sonra birinci gazete mülakatımız da sizinle. Daha çok yeniyiz. Evvel beşerler duyacak, anlayacak, daha sonra tercih etme olgunluğuna gelecekler. Şu an ölçmek mümkün değil, araştırmacılar da bu görüşte.

– Millet ittifakında mekan alır mısınız?

Farazi konuşmak akıllıca değil. Bizim gayemiz farklı bölümlerin üzerinde ittifak ettiği bir siyasi parti olmak. Çıkarken bir ittifakın kesimi olarak çıkmayı gerçek bulmuyorum.

HAYAT ŞEKLINE MÜDAHALE OLAMAZ

– Laikliğe bakışınızı öğrenebilir miyiz?

Parti programını yazarken dikkatli bir lisan kullandık. Mülahaza özgürlüğü, inanç özgürlüğü, kişilerin istediği üzere inanması, inandığı üzere yaşaması çok temel bir özgürlük. Fakat bunu her diyanetin mensubu için de inancı olmayanlar için de kabul etmek lazım. Bu bahiste özgürlük yerinin çok geniş tutulması gerekiyor. Devletin de bunun garantörü olması lazım. Öte yandan devletin kişileri dönüştürme, kişileri etkileme, muayyen bir meydana zorlama üzere bir hizmeti de yok. Her vatandaş istediği üzere yaşasın. Hayat biçimine müdahale olamaz. Devlet idaresinde hem kullanılan lisanın, hem de alınan kararların diyanet kuralları tesirinde olmaması lazım. Diyanetimizin kutsallarını siyasette araç olarak kullanmayacağız. Devlet idaresinde kurallar, hukuk oluşturulurken tüm vatandaşlara hitap etmeli.

– Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bütçesi çok tartışılıyor. Bu mevzuda ne düşünüyorsunuz?

Devletin, tüm kurumlarını bireylerin mutlak hakları çerçevesinde finanse etmesi gerekir. Bütçe yapılırken eğitim, sıhhat, güvenlik üzere devletin asli sorumluluklarının öncelikle hedeflenmesi ve bunların layıkıyla noktasına getirilmesi gerekir Akabinde, bireylerin inanç özgürlüğü çerçevesinde elbette Diyanet İşleri Başkanlığı’na da kaynak aktarılır. Fakat, farklı diyanet ve inanç kümelerinin da varlıklarını himaye, sürdürme, yaşama ve örgütlenme özgürlüklerini destekleyecek formda kaynak tahsis etmek gerekir.

İNANCIM MÜSLÜMAN İDEOLOJİM DEMOKRATLIK

– Pekala siz İslamcı mısınız?

İnancımı söylemem gerekirse Müslümanım. Ancak ideolojimi ve siyaseti ele alış stilimi belirleyen demokratlıktır. Siyasi terminolojideki İslamcılık ise bambaşka bir şey. Şu anda yerkürede o akım ne kadar başarılı olmuş, munfasıl bir tartışma konusu. Ben özgürlüklere inanan bir kişim.

FETHULLAH GÜLEN’İ HİÇ GÖRMEDİM

– Eski bir Kaynak çalışanı FETÖ’ye bilerek ve isteyerek yardım ettiğinizi ileri sürerek günah duyurusunda bulundu. Fethullah Gülen ile hiçbir bağınız oldu mu?

Ben kendisini hiç görmedim. Onların bir güruh halkaları var biliyorsunuz, dershaneleri, mektepleri, sohbet meskenleri; hiçbirinde bulunmadım. Şu anda FETÖ zıtlığının önde gelenlerine bakın birçoklarının geçmişinde bu türlü şeyler var. Tahminen onu kapatmak için bu söylentileri çıkarıyorlar. Burada samimi olmak lazım. Bir sefer ben hayatım boyunca hiçbir devir aklımı, hür irademi hiç kimseye teslim etmedim. Kişisi insan yapan hür iradedir. AK Parti’de olduğum periyotlarda bile inanmadığım hiçbir şey yapmadım. Bu örgüt, çok uzunca yıllar hem devletin içine yapılandı, hem de Türkiye’den güç alarak, diğer memleketlerin de desteğiyle yerkürede da yapılandı. Bu noktaya gelmesi, güç devşirmelerine müsaade verilmesi başlı başına bir günah. Kendine güvenen siyasi iktidar, bu türlü yapılara müsaade vermez. Bu türlü yapılarla ittifak içine de girmez. Bu tıp yapıların en değerli özelliği kayıt dışılıktır. Idare yapıları açık değildir. Gerçek emelleri daima zımnidir. Kaynaktaki bireye gelince, evet o denli bir dilekçe verilmiş fakat acilen iki-üç gün içinde savcılık argümanların soyut ve asılsız olduğu gerekçesiyle şikayeti sürece almadı.

– “Aklımı kimseye teslim etmedim” sözünüzden hareketle şunu sormak isterim: Tarikatlara karşı mısınız?

Bu kadar haber kirliliğinin olduğu ortamda kişilerin hakikat kaynak arayışı var. Birtakım yapılar hem burada hem de yerkürede var. Kişisel olarak hukuka müsait olduğu sürece şahısların ve toplulukların örgütlenme hakkı vardır. Burada şeffaflık çok kıymetli. Devlet bu hususta birinci evvel şeffaflığı sağlamalı ve bu yapıların kayıt altında olmasını sağlamalı. Şeffaflık varsa kişilerin aldatılması zordur.

NE DÜŞÜNÜYOR?

– KÜRT SIKINTISI

“Kürt sorunu, büsbütün demokrasi, insan hakları ve özgürlükler çerçevesinde ele alınmalı. Bazen terörle tıpkı pakete konuyor, harmanlanıyor, pazarlık konusu olabiliyor. Bunlara muhakkak onuz. Devlet, terörle savaşını verir. Ne gerekiyorsa onu da yapar. Fakat bir insan bizim vatandaşımızsa şayet, bu devletin geleceğine daima birlikte bakıyorsak ‘ama’sız, pazarlıksız bir anlayışla haklar ve özgürlükler konusunda açık bir tavırla yaklaşmak ve bunları tanımak zorundayız. “Hakkını vermek” bile yanlış bir cümle. Esasen onun hakkı. Sen onu o hakkı tanıyacak, garanti edecek ve yaşamasını sağlayacaksın. Hakları terör sıkıntısıyla pazarlık haline getirdiğinizde, örgüt dönüp vatandaşlarımıza diyor ki, “Ne hakkınız varsa onu ben sağladım. Silahlı uğraş vermesem bunları da göremezdiniz” diyor. Türkiye’nin geleceğinde PKK üzere anokronik bir örgüte bölge yok.

– SURİYE BUNALIMI

“Dış siyasette en değerli güç, lafın gücü. Bu, itibarla gelen bir güç. Şayet gerçek yanda durduysanız laflarınız kıymetli hale geliyor. Biz bunları yaşadık. Yeterli bir diplomasi geleneğimiz var. Uygun diplomasi, ekonomik muvaffakiyet ve siyasi iradeyle birleştiğinde Türkiye’nin inanılmaz bir gücü oluştu. Biz pek çok mevzuda arabuluculuk yaptık. Daha sonraları, o itibar maatteessüf çok makûs kullanılmaya başlandı. Darlaştırılmış siyasi ve ideolojik gayelerle kullanılmaya başlandı. Münhasıran de yakın coğrafyada kullanıldıkça aleyhimize işlemeye başladı. Bizim en değerli prensibimiz öteki memleketlerin iç siyasetine karışmamaktı. Şayet iç siyasete müdahil olursanız, hele hele göstere göstere müdahil olursanız bunu size yaptırmazlar. Dar bir ideolojik emelle Türkiye’nin çıkarlarını riske atıyorsanız bunun masaya yatırılması lazım. Suriye’de bizim yapacağımız sonlarımızı korumak. Bunun yolu biraz ötesinden hat çekmekse yapmak zorundayız. Bize karşı Suriye içinde birçok küme oluştu. Kişisi açıdan baktığımızda ek göç akımlarına karşı güvenlik nahiyesinin insanlık dramı yaşanmaması ismine o halkın korunması, sıhhat ve eğitim üzere gereksinimlerinin görünmesi için de bir inançlı alan açılması değerlidir. Lakin “Türkiye’nin bunun ötesinde bâtın bir ajandası var” algısı olursa yalnızlaşırız.

NEDEN ALİ BABACAN?

TED Ankara Koleji’nin akabinde ODTÜ’de sanayi mühendisliğini de birincilikle bitirdi. 1990 yılında Fulbright bursunu kazandı, Amerika Birleşik Devletleri Northwestern Üniversitesi Kellogg School'da İşletme kolunda Yüksek Lisans (MBA) yaptı. 2001’de  kurulan Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kurucu üyesi oldu. 2019 Temmuz ayında ‘derin farklılıklar’ gerekçesiyle istifa ederek DEVA Partisi’ni kurdu.

Cumhuriyet