• YARIM ALTIN
    1.458,00
    % -0,40
  • AMERIKAN DOLARI
    8,1550
    % 0,27
  • € EURO
    9,7089
    % -0,14
  • £ POUND
    11,2284
    % 0,02
  • ¥ YUAN
    1,2454
    % 0,29
  • РУБ RUBLE
    0,1056
    % -0,32
  • BITCOIN/TL
    486537,239
    % -0,99
  • BIST 100
    1.393,24
    % -1,65
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Bir bakışta COVID-19’un ekonomiye etkileri

Bir bakışta COVID-19’un ekonomiye etkileri

H. Bader ARSLAN

Türkiye’de COVID-19 vakalarının görülmeye başlamasından itibaren altıncı haftaya girdik. Geçmişte bıraktığımız süreçte iktisatta 3 farklı görünüm var: finansal piyasalar, gerçek ekonomik göstergeler ve gerçek iktisadın kendisi. Bunlardan üçü de farklı birer fotoğraf çiziyor. Örneğin borsa endeksi üçte biri nispetinde paha kaybettikten sonra önemli bir toparlanma gösterdi. Gerçek iktisatta önemli bir daralma var.

Gerçek iktisada ilişkin doneler ise gecikmeli olarak açıklandıkları için doğal olarak şimdi durumu net olarak gösteremiyor. 2020 büyümesine ve gayri ekonomik performans olgularına dair kestirimler bu nedenle büyük ölçüde varsayımlara dayanıyor. Lakin tekrar de elimizde giderek artan sayıda, salgının tesirlerini barındıran olgu toplanmaya başladı.

Sanayi üretimi ve büyümenin öncü göstergesi olan satın alma başkanları endeksi (PMI), son açıklanan Mart 2020 periyodunda 48.1’e indi. Son 24 ayda yalnızca 2 defa 50’nin üzerine çıkan endeks, Mart’ta tekrar daralma nahiyesine girmiş oldu. Nisan ayında gerilemenin devamını göreceğiz.

Geçtiğimiz günlerde açıklanan Nisan ayı kapasite tasarruf orantısı yüzde 61.9 seviyesinde gerçekleşti. 2007 kimi endekste, bu şimdiye kadar gördüğümüz en düşük kapasite tasarrufu oldu. Bundan evvelki en düşük paha 2008-2009 bunalımı devrinde Nisan 2009’da yüzde 62 idi.

Mart ayında 58.2 puan seviyesinde olan tüketici itimat endeksi, Nisan’da 54.9’a indi. Bu bedel, endeksin başlangıç periyodu olan 2004’ten beri en düşük seviye. Salgının tesirleri Mart verisinde şimdi kendini göstermemişti. Geçen hafta açıklanan Nisan verisi COVID-19 sonrası birinci ölçüm kıymeti.


Kasım 2019’dan itibaren düşen getirilerin de tesiri ile çift haneli rakamlar ile artan konut satışları Mart ayında yüzde 3 artış gösterdi. Lakin, piyasalardaki olağanlaşmanın birinci tesirlerini de konut satışlarında görebiliriz.

Sanayi üretiminde son açıklanan data Şubat ayına ilişkin. Ocak ayında yüzde 7.7, Şubat ayında yüzde 7.5 artan endeksin Mart’taki durumunu 14 Mayıs’ta öğreneceğiz. 2015 baz yılı bedeli 100 olan endeks, Şubat 2020’de 106.7 seviyesinde. Son yılların en düşük kıymetine 2019’un Ocak ve Şubat aylarında 98.2 ve 99.2 ile gören endeksin mahsusen Mart ayında yavaşlama Nisan’da ise gerileme göreceğiz. Bununla birlikte iktisattaki büyümenin temel belirleyicisi olan sanayi üretim endeksi, yılın birinci çeyreğinde önemli bir büyüme performansına işaret ediyor.


Tüketimin kıymetli göstergelerinden biri banka kartı ve kredi kartı ile yapılan harcamaların seyri. Mart sonuna kadar geçen yılın yüzde 20 üzerinde seyreden harcamalar, 20 Mart’tan sonra gerilemeye başladı. Grafi kteki datalarda bir enfl asyon ayarlaması yapılmadı. Son hafta kartlı harcamalardaki gerileme yüzde 14 oldu. Enfl asyonu da ekleyince gerileme yüzde 25 oluyor. Market, azık ve elektronik harcamalarında artış devam ederken, münhasıran seyahat, ulaştırma, yemek, hazır-giyim, mobilya üzere bölümlerde önemli düşüş var.