• YARIM ALTIN
    1.458,00
    % -0,40
  • AMERIKAN DOLARI
    8,1550
    % 0,27
  • € EURO
    9,7089
    % -0,14
  • £ POUND
    11,2284
    % 0,02
  • ¥ YUAN
    1,2454
    % 0,29
  • РУБ RUBLE
    0,1056
    % -0,32
  • BITCOIN/TL
    485759,621
    % -1,76
  • BIST 100
    1.393,24
    % -1,65
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Dış kaynak endişesi, TL’yi eritiyor

Dış kaynak endişesi, TL’yi eritiyor

Koronavirüs salgınının Türkiye iktisadında yarattığı dalgalanma, Türk Lirası’ndaki kıymet kaybını hızlandırdı. Merkez Bankası rezervlerinin düşük oluşu ve salgının tesirlerinden korunmak için gereken dış kaynak gereksiniminin şimdi karşılanmamış olması, dolar kurunu Türk Lirası önünde tarihin en yüksek seviyesine çıkardı. Bu sabah saatlerinde dolar kuru 7,24 TL seviyesini aşarak, Ağustos 2018’deki Brunson buhranı periyodundaki seviyeyi de arkada bırakmış oldu. Türkiye’nin beş yıllık kredi iflas takası (CDS) primi ise geçtiğimiz günlerde 650 baz puanı aşarak 2008 finansal buhrandan bu yana en yüksek seviyeyi görmüştü. Ocak ayında 240 puana kadar düşmüş olan Türkiye’nin risk primi şu anda 620 puan seviyesinde.

Mütehassısları, mahsusen gelişmekte olan memleketlerde salgın sonrasında doların güç kazandığına işaret ederek, Türkiye’deki kur artışının ise iktisattaki problemler nedeniyle daha sert olduğuna işaret ediyorlar. Mütehassıslara nazaran, iktisat idaresi yakın vakitte Türkiye’nin kaynak muhtaçlığını karşılayacak bir formülü hayata geçirmezse, Türk Lirası’ndaki kıymet kaybı devam edecek.

Albayrak: Swap görüşmeleri sürüyor

Dün memleketler arası yatırımcılar ile telekonferans prosedürü ile biraraya gelen Kaynak ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, yatırımcılara Türkiye iktisadına ait itimat verici açıklamalarda bulunsa da, piyasalarda Türkiye’ye ait telaşlar artıyor.

Yaptığı açıklamada Türkiye’nin rezervlerinin ‘fazlasıyla yeterli’ seviyede olduğunu vurgulayan Bakan Albayrak, Türkiye’nin G-20 devletleri içerisinde ticaret açığı verdiği ve muaf ticaret muahedesi olduğu memleketlerle birebir swap görüşmeleri yaptığını lisana getirdi. Albayrak, “Sonuçlanmadan tefsir yapmak akıllıca değil, lakin birden ziyade olma mümkünlüğü yüksek” dedi. Albayrak, yatırımcılara en makûs senaryoda bile ekonomik aktivitenin yılın 2. yarısında olağana döneceğini söyledi. BDDK’nın swap süreçlerinin kısıtlanması kararını da kıymetlendiren Albayrak, Türkiye’de asla anamal denetimi olmayacağını vurguladı. Fakat pek çok ekonomiste nazaran swap süreçlerinin kısıtlanması ve TL’nin yurtdışına çıkarılmasına pürüz konulması da ‘sermaye kontrolü’ manasına geliyor.

Dış kaynak konusunda gelişme yok

Albayrak’ın açıklamalarını pahalandıran Haber Üniversitesi Tedrisat Vazifelisi ve Ekonomist Murat Sağman, Albayrak’ın “swap hattı konusunda birden çokça mekan ile görüşmeler sürüyor” kelamlarına karşın dış kaynak konusunda hala somut bir gelişme olmadığına dikkat çekiyor. Memleketler arası standartlara nazaran Merkez Bankası rezervlerinin kısa vadeli borçlara denk olması gerektiğinin altını çizen Sağman, “Türkiye şu anda bu standardı karşılayamıyor. Swap ile ilgili şimdi ittifak olmaması ve IMF’ye büsbütün kapıların kapanması da piyasadaki kaygıları artırıyor” diye konuşuyor.

“Fed, Türkiye ile swap hattı kurmaz”

BDDK ve Merkez Bankası’nın attığı adımların piyasada baş karışıklığına neden olduğunu da tabir eden Sağman, “Çok ziyade kural değişikliği yapılıyor. Piyasa oyuncuları da daha az ve inanç verici değişiklikler bekliyor” diyor. Önümüzdeki devirde Türkiye’nin Amerikan Merkez Bankası Fed’in swap hattına girebileceğini düşünmediğini kaydeden Murat Sağman, şunları söylüyor: “Fed siyasi değil büsbütün finansal kurallar ile karar veriyor. Türkiye’nin elinde yalnızca 2,8 milyar dolarlık ABD tahvili var. Bu çok düşük bir ölçü. Ayrıyeten Fed swap için Merkez Bankası’nın rezervlerinin sağlam ve bağımsız olmasını bekliyor.”

Mart’tan bu yana yüzde 14 paha kaybetti

Koronavirüs salgını ile birlikte tüm yerküre ekonomilerinde baş gösteren aksilikler nedeniyle Türkiye üzere gelişmekte olan memleket para ünitelerinden çıkışlar yaşandığını ve ABD Doları’na olan talebin arttığını lisana getiren Ahlatçı Yatırım Araştırma ve Kurumsal Finansman Yöneticisi Barış Ürkün de, “Mart ayı başından itibaren baktığımızda Türk Lirası yaklaşık yüzde 14 paha kaybı yaşadı. Bu paha kaybına karşılık kamu bankalarının döviz satışlarını gerçekleştirmesi ve bu durumun uzun mühlet sürdürülemeyeceğine dair tasalar de kurdaki yükselişin bir gayri nedeni” diyor.

“Swap mutabakatı olmazsa kurdaki yükseliş sürer”

Bununla birlikte Türkiye’nin Amerikan Merkez Bankası Fed’in birçok devlet ile açtığı swap hatlarında taraf almamasının da kur üzerindeki baskıyı artırdığına işaret eden Ürkün, “170 milyar dolarlık kısa vadeli dış borcun finansmanı için oluşan döviz muhtaçlığının bu yaz yurtdışı turizminin de olumsuz etkilenecek olması nedeniyle kurda yukarı taraflı basınç yarattığını söyleyebiliriz” diye konuşuyor.

Türkiye’de 2. bir dalga yaşanmaması halinde koronavirüs salgını sonrasında başka memleketlere nazaran daha süratli bir ekonomik toparlanma yaşanabileceğini kaydeden Ürkün, orta-uzun vadeli periyotta risklerin azalmasıyla kurda yine aşağı tarafta hareketler gözlenebileceğini söylüyor. Kısa vadede ise döviz gereksinimi nedeniyle gerçekleşmesi beklenen swap ittifaklarının değerine dikkat çeken Barış Ürkün, “Buna ait somut haberler gelmediği sürece kurda yukarı istikametli pres sürebilir” diyor.

Merkez’in döviz rezervi ekside

29 Nisan itibariyle Merkez Bankası’nın net döviz rezervi 16,2 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Ama swap süreçleri ile sağlanmış 29.6 milyar dolarlık geri ödeme nedeniyle Merkez Bankası’nın net döviz rezervi gerçekte eksiye düşmüş durumda. Alnus Yatırım Araştırma Yöneticisi Yunus Kaya’ya nazaran, bir yandan Merkez Bankası rezervlerinin azalması bir yandan ağır dış borç ödeme periyoduna girilmesi kur konusunda kaygıları artırıyor. Covid-19 salgınının Türkiye iktisadı üzerindeki tesirinin de giderek arttığını vurgulayan Kaya, “Ticari kredileri bir kenara bırakırsak Mayıs ayında 9.5 milyar dolar ve Haziran ayında 8.1 milyar dolarlık dış borcun vadesi doluyor. Bu iki ay, 2020 içinde en yüksek borç ödeme devri olacak” diye konuşuyor.

“Önümüzdeki 2 ay kritik”

Piyasadaki ortak görüşün dış kaynak bulunamaması halinde önümüzdeki 2 ayda TL’deki kıymet kaybının devam edeceği cephesinde olduğunu vurgulayan Yunus Kaya, şunları söylüyor: “Ancak swaplarla TCMB’nin döviz kaynağının artması halinde, bir bolluk ortamının oluşmasıyla kurun 7 TL’nin altına inmesi de mümkün olabilir. Üstelik ben Hazirandan sonraki borçlar konusunda rahat devirde kurun gerileme ihtimalini daha çokça görüyorum. Kâfi ki şu iki aylık devri geçelim.”

Aram Ekin Duran

© Deutsche Welle