• YARIM ALTIN
    2.523,00
    % -1,07
  • AMERIKAN DOLARI
    13,5513
    % -0,96
  • € EURO
    15,1222
    % -0,94
  • £ POUND
    18,1617
    % -0,88
  • ¥ YUAN
    2,1267
    % -0,89
  • РУБ RUBLE
    0,1734
    % -1,13
  • BITCOIN/TL
    512427,276
    % 0,74
  • BIST 100
    %
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

KAGİDER/ Erdem: Kadınlar krizlerden daha çok etkileniyor

KAGİDER/ Erdem: Kadınlar krizlerden daha çok etkileniyor

Avrupa ve Asya’da birçok devlette COVID-19 salgını tepe noktasını arkada bırakmaya ve dalga inişe geçmeye başladı. İtalya, İspanya üzere bu salgında ağır darbe yemiş memleketler yavaş yavaş hayatı ve ekonomiyi sıradana döndürmenin yollarını planlıyorlar. Devletimizde de salgına karşı tesirli bir savaş veriliyor. Mahsusen tedavi konusunda tabiplerimiz ve tüm sıhhat görevlilerimiz özveriyle, canları pahasına çalışarak büyük başarılara imza atıyor. Şayet beklenmedik bir gelişme olmazsa yaklaşık Mayıs sonu itibariyle Türkiye’nin de sıradana dönme sürecinin başlamasını bekliyoruz. Gelgelelim yerküre ve Türkiye nasıl bir “normale” dönecek? Yanıtlanması gereken soru bu.

Bu yılın birinci çeyreğinden itibaren pek çok devlette mal ve insan hareketleri, ticaret kimi temel muhtaçlıklar dışında durdu ve üretimi çok büyük ölçeklerde azaldı. Temel azık ve gereksinim hususları satanlar dışındaki mağazalar, oteller, restoranlar kapatıldı. Buralarda içtimaî sigortalı yahut kayıt dışı çalışan pek çok insan işsiz kaldı. Birçok insan geçim kaynağını yitirdi. Her ölçekte şirketler ağır bir darbe aldı. İşlerin sürdürülebilirliğini sağlamak, kredi ve borçları ödemek açısından önemli meseleler iş yerküresini bekliyor.

Öte yandan izolasyon ve çevre ara kuralları mucibince beyaz yakalıların büyük çoğunluğu konuttan çalışma sistemine geçti. Içtimalar elektronik ortamlarda yapılmaya başlandı. Uzaktan çalışma daha evvelden de başlamış olan bir eğilimdi, lakin koronavirüs salgınıyla birlikte zarurî olarak on milyonlarca kişiye yaygınlaştırıldı. Bu devirde şirketler ve kamu kuruluşları haneden çalışmanın artılarını ve eksilerini daha düzgün kıymetlendirebilir hale geldiler. Mavi yakalılar ise sıhhat kurallarına dikkat göstererek ve iş süreçlerini COVID-19 koşullarına uyarlayarak çalışıyorlar.

Yeni devirde iktisadın çarklarını döndürmek, kişileri yoksulluktan kurtarmak için önemli bir kamu desteği, inovatif yeni iş modelleri gerekecek. Tesirin tam boyutları salgının müddetine ve alınan tedbirlere bağlı olacak, ancak birtakım kestirimler yapılıyor. Örneğin IMF, 2019’da yüzde 2,9 büyüyen global iktisadın, koronavirüs salgını nedeniyle 2020’de yüzde 3 küçüleceği kestiriminde bulundu. IMF’nin “Küresel ekonomik görünüm” raporunda Türkiye için de yüzde 5 küçülme ve yüzde 17,2 işsizlik nispeti öngörülüyor.

Şayet Türkiye’ye odaklanırsak, şimdiye kadar alınmış olan tedbirlerin çok değerli ve pahalı olduğunu söyleyebiliriz. Vergi ve kredi ödemeleriyle ilgili ertelemeler şu an için gerçek iktisada bir soluk aldırıyor. Gelgelelim şunu unutmayalım; Haftalarca iş yapamayan şirketler birkaç ay sonra kredi ve vergi ödeme vakti geldiğinde bu ödemeleri yapmakta zorlanacaklar. Kişiler temel muhtaçlıklarını ve faturalarını ödemede hiç kuşkusuz zorluk yaşayacaklar. Münasebetiyle Hükümet’in çok daha ziyade kaynakla gerçek ekonomiyi desteklemesi gerekecek. Elbette finans bölümüne de çok kıymetli hizmetler düşüyor bu sıkıntı devirde. Biliyoruz ki gerçek kesim olmazsa, finans kolu de olmaz.

Bir noktaya bilhassa dikkat çekmek gerekiyor. Beyaz yaka olsun, mavi yaka olsun bu türlü devirlerde işlerini birinci kaybedenler ekseriyetle hatunlar oluyor. Esasen COVID-19 nedeni ile ağır darbe alan turizm, konaklama, perakende, parti üzere bölümlere baktığımızda bu sahalarda hatunların yüklü bir biçimde istihdam edildiklerini ve hatun girişimcilerin iş kurduklarını görüyoruz. Münasebetiyle hatunlar bu buhrandan çok etkileniyorlar.

Bunalım sonrası ekonomiyi tekrar canlandıracak tedbirler planlanırken, iktisattaki bayan varlığını arkaya götürmemeye, tam aksine, müdafaaya ve güçlendirmeye itina göstermek lazım.

Birleşmiş Milletler Bayan Ünitesi ve OECD’nin de yayınladığı raporlarda belirtildiği üzere yerkürede sıhhat ve toplumsal hizmet çalışanlarının %70’i hatunlar; kayıt dışı istihdamın çoğunluğu kadınlar” ve bu sebeple öncelikle yerkürede bayan istihdamını destekleyecek önlemler alınması gerekiyor ve iş gücüne iştirak için bu siyasetler planlanarak uygulanırken cinsiyetler arasında fırsat eşitliğini kollamaya dikkat edilmesi gerekiyor. İstihdamda, girişimcilikte, ticarette bayanların önündeki dezavantajlar kaldırılmalı. Bu periyotta öne çıkan esnek çalışma biçimleri yeni periyotta korunmalı. Tıpkı vakitte, kayıt dışı, yarı vakitli yahut mevsimlik çalışan bayanların tekrar ve daha yeterli koşullarda istihdam edilmesi ehemmiyet taşıyor.

COVID-19’un tahminen tek olumlu tesiri iş yerküresindeki dijitalleşme sürecine çok güçlü bir ivme katmış olması. İş süreçlerinde dijitalleşmeye yatırım yapmanın ne kadar kıymetli olduğu görüldü. Salgın sürecinde uzaktan çalışma tatbikini aktif yönetebilen şirketler salgın geçtikten sonra da bu biçimde çalışmaya devam edebilirler. Münhasıran küçük ve orta ölçekli şirketler ofis için gayrimenkul kiralamaya yahut satın almaya, medya konferans imkanı varken yolculuk yapmaya, bütün bunların maliyetine gerek olup olmadığını sorgulayabilirler. Lakin uzaktan çalışmanın siber güvenlik açısından yarattığı meseleler ve bireyler için mevzunun ruhsal boyutları bulunuyor. Münasebetiyle bahsin her boyutuyla tartışılacağını iddia ediyorum. Her şeye karşın yeni devirde uzaktan çalışmanın eskisine nazaran daha yaygın olmasını bekliyorum.

Dijitalleşmenin ivme kazanması bayanlar için güzel haber. Zira teknoloji bayanlar için iş yerküresindeki cinsiyet eşitsizliğine karşı dengeleyici, koşulları biraz daha eşitleyici bir etken oluşturuyor. Hasebiyle teşebbüsçü olan yahut profesyonel çalışan bayanların teknolojiden daha çokça yararlanabilmesi şimdikinden daha da çokça ehemmiyet kazanacak önümüzdeki devirde.

Bayan girişimcileri teknoloji, ticaret ve tarım sahalarında desteklemek, onların toplumsal ağ ve dayanışmalarını güçlendirmek KAGİDER’in temel stratejilerinden biridir. Çünkü yeni yerküre nizamında tarım da teknoloji kadar kıymetli olacak. Yeni periyotta stratejilerimizi kararlılıkla uygulayacağız ve iktisadın tekrar ayağa kalkmasına ekte bulunmak için çalışacağız.

Yalnızca Türkiye’nin değil bütün devletlerin COVID-19 buhranını atlatmaları ve yine kalkınma yoluna girmeleri, bu sürece herkesi eşit formda dâhil etmekle mümkün olacaktır. Hatunların tekrar toparlanma sürecine yapacağı ek ve ortaya çıkacak yeni yerkürede oynayacakları rol vazgeçilmez bir ehemmiyete sahiptir. Bayanların iktisattaki varlığını ve gücünü artırabildiğimiz ölçüde gelecekteki emsal şoklara karşı iktisadın direnci de güçlenecektir.

Emine FAZILET

KAGİDER Başkanı