• YARIM ALTIN
    1.603,00
    % -0,18
  • %
  • %
  • %
  • %
  • %
  • BITCOIN/TL
    319883,635
    % -4,89
  • BIST 100
    1.349,11
    % -0,18
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Markalar AVM’lerle yol ayrımında

Markalar AVM’lerle yol ayrımında

Yener KARADENİZ

İSTANBUL – Koronavirüs salgını, birçok kesimde taşları noktasından oynattı. Bu dallardan biri de perakende dalı. Salgın periyodunda e-ticaret hacmi ve alışkanlığının artmasının yanı sıra AVM’lerin kira konusundaki tavrı, markaların farklı alternatiflere yönelmesine yol açtı. Burada e-ticaret ve bulaşma riskinin AVM’lere nazaran daha az olduğu cadde mağazaları öne çıkan seçenekler arasında bölge aldı. Türkiye’de AVM’ler bugün itibariyle hizmet vermeye başlıyor. Türkiye’de faaliyette olan 436 AVM’yi temsil eden Alışveriş Merkezi Yatırımcıları Derneği’nin (AYD), ‘kiracılardan mayıs ayı için bir kira bedeli öğrenim etmeyin, izleyen aylarda ise markalara destek verin’ tavsiyesine karşın birçok AVM, kredi üzere ödemelerini münasebet göstererek kira almaya devam edeceğini belirtti. Markalar ise bu durumda tazminatsız çıkış hakkı istedi ve şimdiden farklı alternatiflere bakmaya başladı.

Yerkürede da benzeri bir durum laf konusu. Emsal nedenler ile ABD’de 2021 sonuna kadar AVM’lerde mahal alan mağazaların yarıdan ziyadesinin kapanacağı belirtilirken UPS tarafından yapılan öteki bir açıklamada ise, 2025 sonuna kadar 100 bin mağazanın kalıcı olarak kapanacağına dikkat çekildi.

Kiralara ait üç seçenek

AYD Yöneticisi Hüseyin Altaş, mayıs ayı sonrası devam eden aylara yönelik planlanan kira desteği için üç formül oluşturduklarını belirterek bu üç formülü şöyle açıkladı:

1) Cirolara bakarak her ay ayan nispette kira indirimi yapmak.

2) Birebir aya ait geçen sene ile cirosunu karşılaştırarak ne kadar düşüş varsa o nispette kira indirimi yapmak.

3) Ciro artı sabit kira mutabakatı varsa, belirli bir devir için sabit kiranın alınmaması.

“Eşit olmayanlara eşitlik kuralını uygularsanız en büyük adaletsizliği yaparsınız” diyen Altaş, “Her AVM kendi durumunu değerlendirip buna nazaran kira konusunu çözecektir” diye konuştu. Altaş kendi AVM’sinde de mayısta kira almayacağını ve izleyen aylarda ise kira konusunda destek vermeye devam edeceklerini belirtti.

Bünyesindeki 10 AVM ile Türkiye’nin en deneyimli yatırımcılarından Torunlar Holding Idare Heyeti Lideri Aziz Torun, “Perakendeci ile AVM idareleri ortak akıl ile sıkıntılarını çözer” dedi. Torunlar, “Hem güvenliği hem de duru yapısı ve havası ile AVM’ler caddelerden daha inançlı, sağlıklıdır” diye konuştu.

5 AVM sahibi Keleşoğlu Holding’in Idare Heyeti Yöneticisi Mustafa Keleş ise, “Ben AVM’lerin mayıs ayında açılmasına onum ancak herkes açarsa biz de açarız. Açıldıktan sonra da kiralarımızı almayı düşünüyoruz. Tavsiye kararı verilmesi kolay lakin borcu olan onlarca AVM var” dedi.

“Almayacağız deyip sonradan istiyorlar”

AVM’lerde 200 mağazası olan Orka Holding Idare Heyeti Lideri Süleyman Orakçıoğlu, AYD’nin artık tavsiye kararının ötesine geçmesi gerektiğini söyledi. Alınmayacak denilen kiranın daha sonra önlerine geldiğini söyleyen Orakçıoğlu, şu an nisan ayı kiraları ile ilgili ‘kira talep etmiyoruz lakin bu ileride de etmeyeceğimiz manasına gelmez’ diye metinler aldıklarına dikkat çekerek, “Biz burada neye, nasıl güvenelim. Bizim AVM’ler ile paylaşacak bir pastamız yok, bölüşecek ekmeğimiz var. Çıkış yolu bulmak için gerekirse sıhhat şurası üzere perakende bilim konseyi oluştursun” açıklamasında bulundu.

“Biz bu AVM’lerde devam etmeyeceğiz”

Orakçıoğlu, mal sahipleri ile anlaşabildikleri mağazalarını bayram öncesi açmayı planladıklarını belirterek, “Diğerleri konusunda bir acelemiz yok. Açar açmaz müşterilerin koşarak geleceği bir ortam yok. Mevcut kapasite ile çalıştığımızda maliyetleri çıkarmamız mümkün değil” dedi. Orakçıoğlu, “Gerek online gerekse cadde olmak üzere herkes malûm arayışlara girmiş vaziyette. Tazminatsız çıkış hakkını bekliyoruz. Çıksa da çıkmasa da biz bu AVM’lerde faaliyete devam etmeyeceğiz” biçiminde konuştu.

“Cadde mağazalarına itimat daha fazla”

LC Waikiki Idare Konseyi Yöneticisi Vahap Küçük de, tüketicilerin de bu türlü devirlerde salgının bulaşma riskinin AVM’lere orantıyla daha düşük olan cadde mağazalarına yöneldiğini belirterek, “Salgın öncesinde AVM’lerde ziyaretçi sayısı azalırken caddelerde arttı. AVM’ler açıldığında da birebiri olacak” dedi. Bu durumun cadde mağazalarının sayısında artışı da beraberinde getirebileceğini söyleyen Küçük, “Türkiye umumunda AVM sayısı çok ziyade. Önümüzdeki devir yurtdışında olduğu üzere Türkiye’de de AVM’deki bürolarda azalma yaşanabilir” dedi.

AVM’lerin hali belirleyici olacak

Bünyesinde İpekyol, Twist ve Machka üzere markaları bulunduran Ayaydın & Miroglio Group’un Idare Heyeti Lideri Yalçın Ayaydın ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklamaları sonrası birtakım AVM’lerin açılma kararı aldığını fakat kendilerinin 11 Mayıs itibari ile evvel cadde mağazalarını açacakları malumatını verdi. Ayaydın, “Biz AVM’lerdeki mağazalarımızı 1 Haziran itibari ile açacağız. Bakarız cadde mağazaları daha yeterli gidiyor dönüp AVM’deki mağazalarımızın sayısını düşürmeye başlarız. Haziran’dan itibaren AVM mağazalarımızı da AVM’lerin vaziyeti belirleyecek” diye konuştu.

Kiğılı Idare Heyeti Yöneticisi Abdullah Kiğılı, mağazaların akıbetinin AVM’lerin açılması ile aşikâr olacağını belirterek, “Eğer ciro yapamazsanız, kâr edemezseniz tahliye edip çıkacaksınız. Zarar ettiğiniz noktada kalamazsınız” biçiminde konuştu.

AVM’lerdeki büroların yarısından ziyadesi kapanacak

Koronavirüs periyodunda hanede kal davetine uyan vatandaşların online alışverişe yönelmesi perakendede e-ticaret nispetinin yüzde 5’lerden yüzde 50’lerin üstüne çıkmasını sağladı. Toplumsal uzaklık tedbirleri ve maliyetlerin artması, markaların e-ticarete ve cadde mağazalarına daha ziyade yük vermesine yol açtı. ABD’li Green Street Advisor, bu gelişmelerin tesiri ile AVM’lerde konum alan zincir mağazaların, 2021 sonuna kadar bürolarının yarısından ziyadesi kapatacak. İsviçre merkezli UBS ise 2025 sonuna kadar 100 bin mağazanın kalıcı olarak kapanmasını bekliyor. BMD Lideri Sinan Öncel de Türkiye’de markaların AVM alternatiflerine baktığını söyledi. Öncel, “Şu an için erken fakat kurallar markaları buna zorluyor” dedi.

32 MİLYAR TL’lik turist cirosu bu yıl yok

AVM’ler ve markalar için yabancı turist de kıymetli bir gelir kalemi. Geçen yıl 160 milyar TL civarında olan AVM’lerin cirosunda yabancı turistlerin yaptığı alışverişin hakkı yüzde 20 civarındaydı. Yabancı turistin sonlu kalacağı 2020’de, AVM cirolarının geçen seneye nazaran 32 milyar TL azalması olası.

Perakendeciler tazminatsız çıkış hakkı istiyor

Perakendeciler ise kira desteğini de içeren 5 unsurluk bir açıklama yaptı. Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) tarafından yapılan açıklamada markaların ayakta kalması için gerekli unsurlar şöyle sıralandı:

● 90 GÜN VADEYLE KİRA TALEBİNDE BULUNULMAMASI
● SONRAKİ 1 YIL BOYUNCA CİRO KİRASINA DÖNÜLMESİ
● ORTAK ALAN MASRAFININ CİRO KİRASI ÜZERİNDEN BELİRLENMESİ
● ZARAR EDEN MAĞAZALARDAN TAZMİNATSIZ ÇIKIŞ KOLAYLIĞI
● KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNİN EYLÜL SONUNA KADAR DEVAM ETMESİ

Derneklerden teklifler

■ Mobil Muhabere Araçları ve Haber Teknolojileri İş Adamları Derneği Yöneticisi Mustafa Kemal Turnacı, sıradanlaşma sürecine kadar geçen periyodun perakendeciye yüklenmemesi gerektiğini, süreç netleşene kadar kira alınmaması gerektiğini söyledi.

■ Kategori Mağazacılığı Derneği, üç aydan az olmamak kaydıyla kirasız devir ve sonraki aylarda ise indirimin yanı sıra tazminatsız çıkış hakkı talep etti.

■ Besin Perakendecileri Derneği de açılıştan itibaren birkaç ay kirasız devir, sonrasında ciro üzerinden kira ve tekrar tazminatsız çıkış hakkı üzere taleplerde bulundu.

■ Gelişen Konut ve Hayat Eşyaları Derneği Lideri Ahmet Çığır Şahin, ciro üzerinden hisse alınması, kiraların muayyen bir müddet ertelenmesi yahut yüzde 30-40 nispetinde kısmi kira alınması üzere taleplerde bulundu.

AVM’lerin kira stratejileri netleşiyor

Torunlar Holding: Türkiye umumunda 10 AVM’si var. Mayısta yüzde 1, haziranda yarı kira alacak.

Avrupa Konutları: Arenapark, Armonipark, Kayseri Park’ın sahibi, Vadistanbul’un ortakları arasında bulunuyor. Kapandıktan sonraki periyotta Mart’ta 15 günlük kira alındı, Nisan’da kirasız geçildi. Mayıs’ta da kira alınmayacak.

Keleşoğlu Holding: Bünyesinde Capacity, Pelikan Mall, Historia Fatih, Flyinn ve Metroport alışveriş merkezleri var. Mart ve Nisan’da alınmayan kiralar, açılıştan sonra alınmaya başlanacak.

İstinye Park: Mayıs ayı için kira almadığı üzere Haziran ayında ise Mart ayında alınan kısma istinaden yaklaşık yüzde 66 indirim yapılacak. Sonraki aylar için ise şimdi alınmış bir karar yok.

Kanyon AVM: Açılış ve kira ile ilgili karar süreçleri devam ediyor.

Metropol İstanbul: 11 Mayıs’ta açılacak, kira alımı devam edecek.

Carousel AVM: Berrak havayı örtük ortamına alabilen sisteme sahip. Kiracıların performanslarına nazaran hareket edilecek. Her akit için munfasıl başka görüşmeler yapılıyor. Ortak sarfiyat alınmıyor.

Capitol AVM: 15 Mart tarihinden itibaren Mayıs ayı dahil olmak üzere kira almadı. Haziran’da da kira almayacak. Temmuz-Ağustos- Eylül ve Ekim aylarında kiraların yalnızca yarısı alınacak.

Ceylan Karavil Park kira desteğini sürdürecek

Diyarbakır’da yaklaşık 200 işyerinin faaliyet gösterdiği Ceylan Karavil Park Idare Heyeti, işletmelere sunduğu kira desteğini sürdürmeye devam edeceğini açıkladı.

Ceylan Karavil Park Idare Şurası Lider Yardımcısı Halim Karavil ve Idare Konseyi Üyesi Şeyhmus Ceylan’ın yaptığı açıklamada “Açılış planlamaları ile ilgili olarak tüm kiracılarımız gerekli hijyen ve mağaza içi düzenlemelerini sağladılar. Kiracılarımız ile karşılıklı işbirliğimizin devamını sağlamak ve istihdama ek sunmak öncelikli amaçlarımız. Bu nedenle AVM’mizin kapanışı sonrasında 15 Mart – 30 Nisan tarihleri arasında kira desteğinin mayıs ayında devam edeceğini, Haziran ayında tekrar açılışa destek olmak ismine sabit kiralar üzerinden % 65 nispetinde kira indirimi uygulanacağını, Temmuz ayında olağanlaşma sürecine destek olmak ismine sabit kira bedeli üzerinden % 45 orantısında sabit kira indirimi uygulanacağını, Ağustos ayında kira bedeli üzerinden % 35 nispetinde kira indirimi uygulanacağını belirtmek isteriz. Ortak alan sarfiyatlar ise alışveriş merkezimizin saklı olması münasebeti, alınan önemli tasarruf tedbirleri ve yararlanılan destekler ile en düşük seviyeye indirilmiştir” tabirlerine konum verildi.