• YARIM ALTIN
    1.601,00
    % -0,18
  • %
  • %
  • %
  • %
  • %
  • BITCOIN/TL
    317596,744
    % -3,87
  • BIST 100
    1.349,11
    % -0,18
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

MB Başkanı Uysal: IMF ile kaynak ve swap girişimimiz yok

MB Başkanı Uysal: IMF ile kaynak ve swap girişimimiz yok

Şebnem TURHAN

TCMB Yöneticisi Murat Uysal, pahalılık raporu sunumu sonrası, ekonomist ve gazetecilerin sorularını yanıtladı. 

MB Yöneticisi Uysal’ın açıklamalarında öne çıkanlar şöyle:

‘Swap hattı kurulması görüşmeleri sürüyor’

Merkez bankalarıyla olan swap görüşmelerimiz devam ediyor. Swap bağlantımız olan birkaç merkez bankasıyla bağlantıyı güçlendirmek için görüşmelerimiz devam ediyor. Yalnızca bunlarla hudutlu değil daha ziyade sayıda merkez bankasıyla swap hattı kurulması görüşmeleri sürüyor. Süreç devam ettiği için detaylı haber veremiyorum. Daha evvelki anlaşmalarımızı lokal paralarla ticareti geliştirme üzerine oturtmuştuk. Lakin bu devirde bu itilaflar ön plana çıktı. Bir çok memleketin swap ittifaklarını genişletme istikametindeki görüşleri, G20 platformlarında da desteklendi. Ticari bağımızın güçlü olduğu devlet ve merkez bankalarıyla görüşmeleri sürdürüyoruz. Gelişmeler epey paylaşacağız.

‘Rezervlerdeki dalgalanma alışılagelmiş ve geçici’

Fevkalâde bir periyottan geçiyoruz global bazda risk iştahında önemli azalma oldu önemli nispette gelişmede olan memleketlerden anamal çıkışı oldu. Bizim de sair merkez bankalarında olduğu üzere döviz kurlarında ve rezerv seviyesinde dalgalanma olabiliyor. Bunlar olağan bu türlü devirlerde. Geçen yıl da belirli devirlerde bu gerilimi yaşamıştık. Mart başından itibaren bu süreç nedeniyle rezervlerimizde bir dalgalanma laf konusu ama bunun muvakkat olduğunu tabir etmek isterim. Döviz sisteminde değişiklik yok finansal istikrarın muhafazası açısından farklı kanallarda döviz rezervlerimizde değişimler yaşanabiliyor. Bizim döviz rezervlerindeki değişim ödemeler istikrarındaki değişikliklerden de etkilenebiliyor. Önümüzdeki devirde cari istikrarda birinci etapta ihracat ve turizmde yavaşlama var ancak ithalatta da var petrol fiyatlarında da düşüş var önümüzdeki periyot cari istikrarda ılımlı seyir olacak. Yıl içinde istikrarlı seyir oluşmasını ve bu kanaldan ağırlık gelmemesini öngörüyoruz rezervler üzerinde. Yurt dışı yatırımcıların da döviz yatırımları azaldı bu basınç da sonlu kalacak. Gayri bir kanal ise gerçek bölümün ve bankacılık dalının borç çevirme nispetleri. Bu harikulâde devirde dahi bankalarımızın ve gerçek bölümün borçlarını çevirebildiği yüzde 80 orantılarının sürdüğünü görüyoruz. Genişletici adımların olduğu devirde borç çevirmede ek sorun olmayacak. Önümüzdeki periyotta ödemeler istikrarı kanalıyla kalıcı bir ağırlık beklemiyoruz. Kurlar üzerindeki ağırlığın da kademeli formda azalacağını söz edebilirim.

İşsizlik fonu ödemeleri, işsizliğin artmasını önleyici ekler yapacak

Kestirim meçhullüğü yüksek işsizlik nispetleri konusunda rakam belirtmem münasip olmaz fakat son devirde alınan önlemler iktisat idaresinin aldığı önlemler istihdam tarafında kısa çalışmanın genişletilmesi işsizlik fonundan yapılan ödemeler işsizliği çok süratli seviyede artırmasını önleyici ekler yapacağını düşünüyorum. Bununla birlikte fiyatsız izine çıkanlara yönelik ödemeler kelam konusu. Kayıt dışı tarafta çalışanların bu devirde ne cihette evrileceği daha yakından takip edilmesi gereken husus. Bu kesite de direkt destekler sağlanıyor. Münasebetiyle bu sürece girmeden evvel işsizlik nispetlerinde aşağı cepheli seyri görmeye başlamıştık fakat mart ortasından itibaren bunun bilakis dönebileceği fakat hudutlu formda kalacağını öngörüyoruz.

‘Kur seviyesiyle ilgili bir savunma mekanizmamız yok’

Kur amacı olmadığını son iki yadaki gelişmelere bakarak izleyebiliriz. Mart ayının 2. haftasından itibaren hızlanmakla birlikte kurda bir değişim TL’de kademeli değer kaybı yaşandığını gördük. Yalnız değiliz gayri gelişmekte olan devletlerde de var. Kurda seviye savunma üzere bir hareket biçimi içinde olmadığımızı gösteriyor. Bununla birlikte gerçek kurun geldiği seviyeyi gözetmek lazım. Son gelişmelerle birlikte gerçek kur da son periyodun en düşük seviyelerine yakın seyrediyor. Son tekrar geçen yıl içinde gerçek kesimin firmaların borç azaltımına gittiğini görüyoruz. Tüm bunları dikkate aldığımızda firmaların durum azaltmış olması gerçek kurun seviyesi yerleşiklerin de zahir ölçüde dolarize olmuş olması son periyotta burada da olumlu gelişmeler görüyoruz. Kur seviyesiyle ilgili bir savunma mekanizmamız yok lakin finansal istikrar açısından tümüne bakmamız lazım bazen yalnızca nema ile yönetemeyeceğimiz periyotlar olabilir.

‘BDDK’nın adımı, bizim swap görüşmelerimizle ilişkilendirilemez’

Swap süreçleri dalgalanma yaratan spekülatif pozisyonlanmaların muayyen vadeye sıkışmasını önlemek için nispeten düşük seviyeye çekildi. ‘Türk Lirası’na yatırım imkanları kapandı’ demek çok yanlışsız olmaz. Bizim swap mutabakatlarımız bundan külliyen farklı durum. Bunların benzerini yaptık, artırmak üzereyiz yeni mutabakatlar için de görüşmeler sürüyor.

Canlı rasyosu düzenlemesinde  likiditenin faal tasarrufunu amaçlayan düzenleme behre tarafında swap süreçleri dikkate alındı. Bankaları Merkez Bankası ile swap yapmaya yöneltti. Merkez ile yapılan swapların arttığını son devirde görüyoruz limitleri de arttırdık. BDDK’nın swap adımı dalgalanmaları sınırlamak için atıldı. Bu adımlar bizim swap görüşmelerimizle ilişkilendirilemez.

Yabancı üleşi düştü değerlendirmelerde tabir ettiğim üzere portföy çıkışlarında pozisyonlanmaların azaldığını bizim için ekstra satış presini azaltıcı tesiri olduğunu hatırlatmam gerekiyor. Vakit içinde pahalılık dinamikleri olumlu beklentilerle birlikte yabancı yatırımcıların da iç borçlanma piyasasında isteriz olağan ki. Lakin gelinen noktada kırılganlığı azaltıcı öge olarak pahalandırmak gerekir.

Kamu bankaların kredi tartısı risk oluşum ediyor mu?

Kredilerde risk algıların artmasından dolayı bankacılık tarafında likit kalma tercihi arttı ancak kamu bankalarında sürdü. Kredi kanallarının açık kalmasını ve güçlü biçimde işlemesinin çok kıymetli buluyoruz. Kamu banklarının kredi tarafındaki yüklü adımlarını ve programlarını bu çerçevede kıymetlendiriyoruz. Süratli ve kapsamlı hareket edildi iktisada destek için değerli. Büyük kısmının KGF destekli krediler olduğunu söylemek lazım bir ölçü kredi riski için KGF teminatı var kol açısından. Aldığımız önlemler kapsamında likiditenin hem finans hem gerçek dal açısından geniş olması için önlem aldık. Fonlamaların vadesini uzattık tahvil alımlarını artırdık. Tüm bunlar birlikte değerlendirildiğinde bankalar açısından likidite için risk görünmüyor. Hayli rahat konumdalar. Merkez meşakkat yaşatmayacağını güçlü halde söz etti.

Net rezervler

Swaplar hariç dahil üzere kıymetlendirme muhaberede sıklıkla söylediğimiz üzere yekun rezervler üzerinden pahalandırmak gerekir ödemeler istikrarı çerçevesi ve rezerv seviyesi kısa vadeli yükümlülükler için rastgele ıstırap olmayacak.

Makul gerçek nema

Bir evvelki içtimada da geldiğimiz nokta itibariyle pahalılık beklentilerin güzelleşmesi beklenen pahalılığın referans alınmasını akıllıca kıymetlendiriyoruz. BU çerçevede münasebetler çerçevesinden yüzde 7,4 pahalılık beklentisi hala makul bir gerçek nema noktasındayız. İçinden geçilen süreçte gelişmiş ve gelişen memleketler besbelli nemaları indirdiler. Aslında tüm yerkürede gerçek nemalar aşağı geldi.

APİ portföy limitleri

Son devirdeki adımlar çerçevesinde bir çok paket açıkladık. APİ limitinin yüzde 10’a çıkarılması. Maksadımız öncelikle finansal istikrarı desteklemekti. Yüzde 10 limiti gelişmekte olan memleketlere nazaran pek makul bir seviyede olduğunu söylememiz gerekir. ŞU an güncelleme gereksinimi görünmüyor. İşsizlik fonu tahvilleri de bu limitin dışında değerlendirilmeli. Analitik bilanço büyüklüğü dikkate alındığında 70 milyar TL seviyesinde bulunuyor. İşsizlik fonundan alınan tahvilleri de eklemek gerekir. Son periyotta piyasada fonlama muhtaçlığı arttı. Önemli biçimde artan fonlama muhtaçlığının bir kısmını swap ve repo ile yapıyoruz kısa vadeli ve süreksiz. Likidite muhtaçlığını kalıcı azaltmak için tahvil alımları kıymetli bir fonksiyon olarak öne çıkıyor. Mali genişlemeden fazla likidite muhtaçlığına yönelik adım olarak pahalandırmak gerekiyor. Varlığa dayalı menkul kıymetleri de belirli orantılar dahilinde portföye dahil ettik. Tüm bu adımları şeffaf halde paylaşıyoruz. ŞU an hususî kol tahvilleri gündemimizde değil. Çok da çokça gelişmiş bir noktada değil. Çok büyük gereksinim iletilmiş de değil.

Nakdî genişlemenin enflasyonist tesiri olur mu?

Anlaşılan maksatlara odaklı ve öngörülebilir adımlar atıyoruz. ŞU an itibariyle pahalılık açısından kayda bedel tesir yaratmasını beklemiyoruz. Emtia ve talep koşulları belirleyici.

BDDK swap limitiyle ilgili bir icmal yapmam mütenasip olmaz. Değişen koşullar ve gereksinimlere nazaran ona bakılabilir.

IMF swap hattı ile ilgili kaynak teşebbüsümüz yok 

IMF’ye bu devirde üyesi olduğumuz bir kurum dinamik bir formda son devirde dinamik olmaya çalışıyoruz G20 ve IMF merkez bankaları arasında. Teknik destek katkı verme noktasında adımlarımız var. IMF ile kaynak ve swap hattı teşebbüsümüz yok.

Çıktı açığı 2. çeyrek itibarıyla önemli nispette genişlediğini görüyoruz mucize devirde varsayım yürütmenin zorluğunu söylemiştim. Türkiye’deki olağanlaşma ve toparlanmanın dışında Avrupa ve yerküredeki öteki memleketlerin olağanlaşması de bizi direkt etkileyen mevzu. İç talebin daha güçlü ve süratli toparlanmasını bekliyoruz. Bununla birlikte çeyrekler itibariyle büyümenin nasıl seyredeceği dışarıdaki memleketlerin gelişmesine bağlı. Bütün bunları değerlendirdiğimizde iddia meçhullüğü yüksek. 2. yarıdan itibaren öncelikle iç talepten başlamak üzere kademeli toparlanma sürecine gireceğiz.