• YARIM ALTIN
    1.610,00
    % 0,06
  • %
  • %
  • %
  • %
  • %
  • BITCOIN/TL
    336610,311
    % -1,09
  • BIST 100
    1.391,64
    % 2,27
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Özel bankalar bilanço küçültüyor

Özel bankalar bilanço küçültüyor

Şebnem TURHAN

Koronavirüs salgınının iktisada tesirini azaltmak için tüm yerkürede alınan tedbirlerin yükünün büyük ölçüsü bankaların üzerine geldi. Türkiye’de de güç durumdaki şirketleri için bankaları kredi vermeye teşvik eden tedbirler açıklandı. Lakin bu tedbirlerde istenilen orantı tam olarak yakalanamayınca bankalar için cezayı da içeren canlı rasyosu devreye girdi. Bankacılık sistemi şu anda canlı rasyosunu tutturma telaşında. İstenilen orantısı tutturmak için bankalar kredi vermektense daha risksiz bir yol olan tahvile atak etti. Canlı rasyosunu düşüren mevduat kaleminden yeni bir yük almamak için de kimi bankalar mevduat nemalarını indirerek talebi azaltma yolunu tercih etti. Yani bankalar etkin rasyosu için mevduat küçültmeyi önemli olarak pratiğe başladı. Faal rasyosunun cezası yüksek olduğu için bankalar ağır bir efor içinde. Yüzde 100’ün altında kalan bankalar eksik ölçünün yüzde 5’ine kadar ceza ödeyecek. Kamu bankaları çok daha avantajlı durumda. Kamu bankalarının vazife zararı tarifleri ellerini daha da rahatlatıyor.

Tahvile atak ettiler

Bankaların birinci hamlesi tahvil alımları oldu. Tahvil getirileri yüzde 8.8 seviyesine indi. Hazine’nin geçen hafta düzenlediği TÜFE endeksli tahvilin tekrar ihracında 13 milyar liralık rekor talep oldu. Pazartesi günü yapılan iki ihaledeki talep de 10.3 milyar liraydı. Hazine’nin dün de bir tefviz ile kira sertifikası ihracı yaptı. Dünkü ihalede yekun 3 milyar 383 milyar lira borçlandı. Tefviz öncesi kamu kuruluşlarına ve piyasa yapıcılarına 1 milyar 300 milyon liralık satış yapıldı. Gelen talep 3 milyar 256 milyon liraydı. Böylelikle Kaynak nisan ayında düzenlediği ihalelerle yekun 45.2 milyar lira borçlandı. Ayın başında 30 milyar liralık borçlanma planlanmıştı. Bu sonuçlar da faal rasyosu için en inançlı yol olan tahvildeki büyük talebi bir sefer daha gözler önüne serdi.

Swapta DTH riski

2. bir yol olarak ise Merkez Bankası ile swap imkanı var. Bankalar bu yolu da kullanabiliyor. Merkez Bankası swap kanallarını daha da genişletti. Zati yurtdışından swap süreçleri hayli kısıtlanmıştı. Şu anda klâsik metotla de kotasyon metoduyla de yapılan Döviz Karşılığı TL Swap Piyasası süreç limitlerini, Döviz ve Efektif Piyasaları süreç limitlerinin yüzde 20’sinden yüzde 30’una yükseltti. Hem klâsik sistemle hem de kotasyon formülüyle yaklaşık 15’er milyar dolarlık swap imkanı sağlandı. Lakin swap süreçleri için bankaların döviz tevdiat hesaplarını kullanması tekrar faal rasyosunda zahmet çıkarıyor. Zira swap sürecinin katsayısı düşük, döviz tevdiat hesaplarınınki yüksek. Bu da bankaları mevduat dışı yükümlülüklerini artırmaya yöneltiyor.

Mevduat maliyetli

Birinci faal rasyosu gündeme geldiğinde bankaların mevduatlarını yükseltip krediye yöneltmesinin mantıklı olabileceği konuşuldu. Fakat bunun da çok verimli bir formül olmadığı ortaya çıktı. Zira, mevduat büyük bir masraf kalemi olarak ortaya çıkıyor. Bankaların birçok bilanço küçültmeye hazırlanıyor. Nedeni ise kredi verilecek şirketlerin sayısının epey azalması. Bankacılık kesimine yakın kaynaklardan aldığımız malumata nazaran bankalar zati verilebilecek şirketlerin büyük çoğunluğuna kredi imkanı sağladı. Kalan şirketlerin birçok nispeten düşünceli şirketler ve bu büyük bir risk oluşturuyor. Birebir devirde talep de düşük. Aldıkları kredilerle eski kredilerini ödeyen yahut mütenasip getiriyle yapılandıran şirketler yeni bir borcun altında girmek istemiyor. Esasen çekilen ölçüler da büyük tutarlı olmuyor. Yeni yatırım yahut büyük kredi muhtaçlığı olan süreçler olmadığı için çekilen krediler işletme varlığı kredisi olarak şekilleniyor. Tüm bunlar da bankaları mevduatı küçültmeye yönlendiriyor.

Bono ihracı, mevduat müşterisini çalmak!

Pekala bankalar ne yapacak? Mevduat dışı finansman sağlamak nasıl olacak? Bunun bir tekniği yurtdışından borçlanmak. Sendikasyon yahut menkul kıymet portföyünü genişletmek. 5 yıllık bir Eurobond ihracı banka için yüzde 14-15 bir maliyete işaret ediyor. Sendikasyon da uzun periyotlu bir süreç. En mantıklı yol olarak yurtiçinden borçlanma kalıyor. Bankacılık mütehassısları bono ihracının da mevduat müşterisini çalmak mealine geldiğine dikkat çekiyor. Başka bir risk ise yılbaşından bu yana nispeten âlâ bir performans gösteren yatırım fonlarından para çekilmesi.