• YARIM ALTIN
    1.458,00
    % -0,40
  • AMERIKAN DOLARI
    8,1550
    % 0,27
  • € EURO
    9,7089
    % -0,14
  • £ POUND
    11,2284
    % 0,02
  • ¥ YUAN
    1,2454
    % 0,29
  • РУБ RUBLE
    0,1056
    % -0,32
  • BITCOIN/TL
    486564,403
    % -0,95
  • BIST 100
    1.393,24
    % -1,65
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Özel bankalar yine hedefte…

Özel bankalar yine hedefte…

Covid-19 salgını nedeniyle duran ekonomik aktiviteyi canlandırmak için gözler tekrar şahsi bankalara çevrildi. Türkiye’nin 2018’de yaşadığı ekonomik buhranın akabinde barizleşen kamu ve hususî banka ayrımı, bir kere daha ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Maalesef şahsi bankalar bu süreçte hiç de uygun bir imtihan vermiyorlar. Şahsi bankaların da üzerine düşeni yapmasını bekliyoruz” kelamlarıyla rahatsızlığını lisana getirdi. Hafta başında ‘özel bankaların da elini taşın altına koymasını’ isteyen Kaynak ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, tenkitlerinin dozunu artırarak, bankaları ‘stokçulukla’ suçladı. Albayrak, “Milletin muhtaçlığı olan maskeyi stoklayanlar neyse, vatandaştan topladığı parayı en çok muhtaçlık olan bu türlü bir periyotta millete sunmak mahalline stoklayanlar da birebirdir.” dedi.

Hususî bankaların bir defa daha iktidarın maksadında bölge almasına neden olan tablo, Bankacılık Düzenleme Denetleme Kurulu’nun (BDDK) datalarından kaynaklanıyor.

BDDK’nın haftalık olgularına nazaran, hususî bankaların kredi hacmi 27 Mart ile 3 Nisan tarihleri arasında 3,8 milyar TL azaldı. Kamu bankalarının kredi ölçüsü ise 9 milyar TL arttı. Kamu, kişisel ayrımı bir kere daha net bir biçimde ortaya çıktı. ‘Özel kol iktidarın davetlerine karşılık verip kredi musluklarını açarak, ekonomik aktivitenin canlanmasına ek sağlar mı?’ sorusuna karşılık veren mütehassıslar, şahsi bankaları ‘ticari ve kar emelli kuruluşlar’ olarak tanım ederek bu beklentinin ‘rasyonel olmadığını’ düşünüyor.

Hususî bankalar risk almıyor

GCM Yatırım Araştırma Yöneticisi Dr. Tuğberk Çitilci, “Özel banka ticari faaliyet gösterir, amme hizmeti yapmaz.” diyerek, şunları söyledi:

“Özel bankaların ticari işletme olduğu, gayelerinin aktif-pasif üretiminde kâr elde etmek olduğu unutulmamalıdır. Kredi vermede isteksiz davranmaları, ekonomik olarak rasyoneldir. Bugünkü dinamiklere baktığımızda beşerler işlerinin olup olmayacağını bilmiyor. İşletmelerin kredi alabilme güçleri olsa bile üç ay sonra işlerinin devam edip etmeyeceğini bilmediklerinden, bankalar o riske girmek istemiyorlar.”

TERA Yatırım ekonomisti Enver Erkan ise, “Özel bankalar şu ortamda buhran yüklenicisi olmak istemiyorlar” diyerek, “Şimdi öncelik, firmaları yaşatmak. Gelgelelim talep ve üretim yokken ihracattan durumu kurtaramayan gerçek bölüm, nakit akışı ıstırabı yaşar. ‘Benim kredim geri dönmez’ kaygısıyla bankalar çok ketum tavır içerisindeler.” değerlendirmesini yaptı.

Münhasıran İçişleri Bakanlığı genelgesiyle faaliyetlerine ara veren ve çoğunluğu Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) üyesi işletmelerin, kredi müracaatlarının geri çevrildiği tarafında şikayetler var. Bilirkişiler, şahsi bankaların kredi ötelemesine de yanaşmamasının, ‘kredisini hali hazırda ödeyemeyen işletme, faaliyetinin olmadığı bir mekanda yeni krediyi hiç ödeyemez’ yaklaşımından kaynaklandığını belirtiyor.

Kamu-özel ayrımı artacak

Kamu ve şahsi bankaların kredi siyasetindeki farklı tavır, 2018 bunalımından sonra barizleşti. O periyotta kamu bankalarının kredileriyle ekonomik yavaşlama frenlenmeye çalışıldı. Hükümet, Kredi Garanti Fonu (KGF) ile şirketlere ucuz getirili kredi destek paketi kullandırdı. 2018’de Rahip Brunson Bunalımı diye isimlendirilen ABD ile yaşanan siyasi tansiyon, dolar kurunu 7,10 TL’nin üzerine çıkarmış, bu da döviz borcu olan şirketlere kur şoku olarak yansımıştı. Mahsusen bu devirde Türk Telekom, Doğuş, Yıldız Holding ve birçok inşaat şirketi bankalara olan borcunu yine yapılandırdı. Hürriyet’in içinde bulunduğu Doğan Medya Grubu’nu Ziraat Bankası kredisiyle alan Demirören kümesiyle birlikte pek çok inşaat şirketinin de kredi borcunu geri ödemediği kamuoyuna yansımıştı. Bu devirde, banka kredilerinin “takibe düşen alacaklar” kategorisi, yabancı kademelendirme kuruluşlarının raporlarında ‘tek haneli yüksek rakamlar’ olarak duyuruldu.

Ekonomist Erkan, 2018 bunalımından sonra takibe düşmüş kredi alacaklarında artış eğilimi olduğunu hatırlatarak, “Ekonomik toparlanma vardı. Getiriler düşmeye, krediler artmaya başlamıştı ki salgın geldi ve tekrar 2018 koşullarına dönüldü. Gerçek kol operasyonelliğini kaybettiği için tekrar nakit akışı külfeti yaşanmaya başladı.” dedi.

“Özel bankaların tökezlemesi bütün sistemde domino tesiri yaratabilir.” değerlendirmesi yapan Dr. Çitilçi de, “Önce kendi bilançolarını koruyacaklar ki tüm bankacılık sisteminin bilançolarını koruyabilsinler. Hususî bankaların bilançolarındaki bozukluk, tüm bankacılıkta da bir bilanço buhranını tetikleyebilir.” diye konuştu.

DW