• YARIM ALTIN
    1.580,00
    % 1,13
  • AMERIKAN DOLARI
    8,6580
    % 1,42
  • € EURO
    10,1795
    % 0,81
  • £ POUND
    11,9093
    % 0,72
  • ¥ YUAN
    1,3359
    % 1,24
  • РУБ RUBLE
    0,1188
    % 0,59
  • BITCOIN/TL
    421220,715
    % 2,57
  • BIST 100
    1.419,43
    % 0,10
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Pandemi Sonrası Tarım Alanları Değerlenecek Kısa Dönemli Kiralamalar Öne Çıkacak

Pandemi Sonrası Tarım Alanları Değerlenecek Kısa Dönemli Kiralamalar Öne Çıkacak

Yerküreyi tesiri altına alan COVID-19 salgını insan sıhhatinin yanı sıra iktisadın aktörleri olan bölümleri de farklı açılardan etkilemeye devam ediyor. Gelişmeleri, gayrimenkul perspektifinden ele alarak çeşitli bölümlerde yaşanan değişim ve dönüşümü anlatan TSKB Gayrimenkul Değerleme Kişisel Girişimler Departmanı Başkanı Berk Ünsal, salgın sonrasında yatırımcılar için de yeni fırsatlara işaret ediyor.

COVID-19 salgını farklı çalışma kollarında birçok bölümü direkt etkilemeye devam ediyor. Konaklama, perakende, turizm, konut üzere dallar, küresel bir belirsizlikle karşı zıdda olsa da arz ve talebi oluşturan koşullardaki değişim, yaşananların kesimlere tesirlerinin farklılaşmasını beraberinde getiriyor. TSKB Gayrimenkul Değerleme Kişisel Girişimler Departmanı Başkanı Berk Ünsal, gayrimenkul perspektifinden yaptığı araştırmada, salgının tesirlerinin zayıflamasının akabinde süratle yükselişe geçmesi beklenen kolları kıymetlendirdi.

Ünsal’a nazaran; endüstriyel yapılar ve kiralık depo, tarım ve hayvancılık, sıhhat üzere kesimler muhtaçlık nedeniyle süratli bir toparlanma eğilimi göstererek yatırımcılar için fırsat sunacak ortamların başında geliyor.

“Kısa devirli kiralamalar yaygınlaşacak”

Çalışmaya nazaran, endüstriyel yapılar ve kiralık depoların, salgın sürecinden en az etkilenecek bölümler arasında nokta alacağı öngörülüyor. Bu süreçte, sair fonksiyonlara nazaran devam eden inşaatlar ve yapılması beklenen yatırımlar varlığını sürdürmeye devam ediyor. Perakende bölümündekine misal halde e-ticaretteki talep artışı, bu bölümdeki işe alımları da artırıyor.

Ünsal, önümüzdeki periyot kısa vadede, kısa devirli kiralamaların yaygınlaşması beklentisine dikkat çekerek, “Uluslararası ticaretin azalması ile birlikte kimi eserlerin memleket içinde üretilmeye başlanmasının talebi artıracağı öngörülmektedir. Soğuk hava depolarına yatırımlarda da artış beklenmektedir. Bununla birlikte, marketlerin ve ilgili öteki firmaların soğuk hava depolarına yaptığı yatırımlar kendi maliyetlerini artıracaktır. Mevcut durumda bölümde yatırımların geri dönüş mühletleri emsal seviyededir. Kiralarda kısmi artışlar görülmekle birlikte şimdi yüksek doluluklar gözlenmemektedir” diyor.

Tarımcılık faaliyetleri ve arazi pahaları yükselişte

Tarım ve hayvancılığın ne kadar kıymetli olduğu bu periyotta daha net bir formda hissediliyor. İthalat-ihracatın azalması ve temel muhtaçlık olan azık unsurlarına erişimin kıymetinin artması, tarımcılık faaliyetlerini ve hasebiyle arazi kıymetlerini de olumlu cihette etkiliyor.

Tarımın yanı sıra besi çiftlikleri, silo, balık yetiştiriciliği üzere ortamların da önümüzdeki süreçte değer kazanacağını söyleyen Ünsal, bu dalla ilgili şu değerlendirmede bulunuyor:“Mevcut durumda pazar verisi kısıtlı olmakla birlikte, tarım ve hayvancılık kolu ile ilgili birinci yansılar alım kararlarının ertelenmesi ya da salgın öncesi periyot fiyatlarının korunması tarafındadır. Hayvancılığa ise tarımdan farklı olarak tedarik/dağıtım zorluğunun daha yüksek olması nedeniyle bir ölçü daha temkinli yaklaşılması beklenmektedir. Bağ, bahçe tipi gayrimenkullerde de ekim devirleri yaklaştıkça fiyatlarda değişikliğin hissedileceği düşünülmektedir.”

Sıhhat kesiminde kira seviyelerini korunuyor

Salgın tesiriyle birinci etapta yaşlı ya da sıhhat hizmetlerinden yararlanmaları gereken şahısların birlikte yaşadıkları konseptlerin doluluk nispetlerinde azalmalar görüldüğüne dikkat çeken Ünsal, “Hijyene verilen ehemmiyetin artırılması doğrultusunda maliyetlerin artış göstermesi de sıhhat konseptli gayrimenkullerin karlılığını olumsuz etkiliyor. Gerçekleşen süreçlerin azlığı nedeniyle yatırımcı ve mal sahibi tarafındaki tesirleri şimdi net olarak bilinmese de kesimin geleceğe yönelik meçhullüğü, risklerini ve kapitalizasyon nispetlerini artırmaktadır. Poliklinik, hastane yatırımları ise salgın öncesi kira seviyelerini korumaktadır” diyor.

Ofis kiralarında 2021 yılı itibarıyla düşüş bekleniyor

Çalışmada, ofis kesiminde satın alma ve kiralamalar bu devirde “bekle ve gör taktiği” ile uygulanan sahalar arasında mahal alıyor. Mevcutta devam eden süreçlerin ise umum itibarıyla yavaşladığı gözleniyor. Ofislerin, gelir kaybından en çok etkilenecek gayrimenkul sınıflarından birisi olarak değerlendirildiğini belirten Ünsal, kira ödemelerindeki aksamaların ise mal sahiplerini tahlil yolları araştırmaya ittiğini hatırlatıyor.

Ünsal’ın bu kesimler ilgili öngörüleri ise şöyle: “Dolulukları korumak için, sona eren kontratlarda muayyen bir periyot kirasız devir olarak öngörülerek yeni kontratlar önerilmesi ya da kira indirimleri tercih edilmektedir. Kiracı tarafından ise akitlerin daha kısa vadeli yapılmak isteneceği düşünülmektedir. Ofis kiralarının 2020’de belli başlı bir seviyeyi müdafaaya çalışması, 2021 yılı itibarıyla ise düşüş göstermesi beklenmektedir. Uzaktan çalışma modellerinin artış göstermesiyle ofis ortamlarında daha küçük ortamların tercih edileceği öngörülmektedir. Başkaca, ofis yerlerine yaklaşımlarda da değişkenlikler olması ve kişi başına düşen meydanların artırılması beklenmektedir.”

“Evde spor, spor salonlarına talebi düşürecek”

Toplumsal hareketliliğin yüksek olduğu film, oyun, spor salonları, cümbüş parkı üzere sahalar mevcut durumda faal olmayıp kısa vadede belirsizliğin en yüksek olduğu meydanlar. Bu nedenle, yeni periyotta spor salonu alışkanlığının, hanede sporun ya da spor tatbiklerinin gelişmesiyle geri planda kalabileceği öngörüsünü paylaşan Ünsal, “Günümüzde, yurtdışında birtakım spor salonlarının eşyalarını kiralama yoluyla gelir üretmeye çalışarak nakit akışı sağlamayı hedeflediği görülmektedir. Orta vadede spor salonları ve sinema/tiyatro üzere aktivitelere yönelik mevcut kapasitenin azalması beklenmektedir. Parti parkları ise yaz aylarının şimdi bilinmeyen olması ile birlikte serilik gelirlerinin kıymetli bir kısmını kaybetmiştir. Bununla birlikte düşük dolulukla masraflarını karşılayamayacakları için doluluğun stabilize olacağı periyoda kadar örtük kalmaları beklenmektedir” diyor.

Perakendede e-ticaret pazarları artacak

Kredi ödemeleri en ziyade geciken kolların başında konaklama ile birlikte perakende kesiminin geldiğini belirten Ünsal, salgın sürecinin uzaması durumunda kirasız periyodun sürekliliğin sağlanmasının beklendiğine işaret ediyor. Ünsal, bu kesimle ilgili şu öngörüleri paylaşıyor: “Bazı işletmelerin sürecin uzaması halinde geri dönüşü olmayacak formda kapanabileceği öngörülmektedir. Bu doğrultuda da perakende pazarında arz artış gösterebilecek ve orta vadede kiralar aşağı istikametli baskılanacaktır. Ticari gayrimenkullerdeki mümkün satışların da yüksek iskontolarla gerçekleşmesi beklenmektedir. Salgın mühletince e-ticaret de bir anda süratli bir formda büyüme göstermiştir. Salgın sürecinin sona ermesi sonrasında daha büyük mağazalar mekanına, daha büyük depolar ve fast food’dan tanıdık gelecek olan “drive thru” olarak isimlendirilen otomobilden inmeden alışveriş yapılmasının yaygın hale geleceği düşünülmektedir. Bunlarla birlikte, büyük mağazaların meydanlarını küçültmeleri ve e-ticaretteki pazarlarını artırmaları beklenmektedir.”