• YARIM ALTIN
    1.602,00
    % -0,18
  • %
  • %
  • %
  • %
  • %
  • BITCOIN/TL
    317738,275
    % -3,83
  • BIST 100
    1.349,11
    % -0,18
  • İhtiyaç Kredisi
  • Konut Kredisi
  • Taşıt Kredisi
  • Kobi Kredisi

Kredi tutarı 500'den büyük olmalı

Türkiye Varlık Fonu’nun borcu bir yılda iki kat artarak 75 milyar TL’ye çıktı

Türkiye Varlık Fonu’nun borcu bir yılda iki kat artarak 75 milyar TL’ye çıktı

Kanun gereği geçen yılın ekim ayında TBMM’ye sunulması gereken Türkiye Varlık Fonu’na (TVF) ilişkin 2018 Yılı Teftiş Raporu, yedi ay gecikmeli olarak teslim edildi. Devlet Denetleme Kurumu’nun raporuna göre Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın başında bulunduğu fon, kamunun değerli birçok kuruluşunu bünyesinde bulundurmasına karşın borcunu bir yılda neredeyse ikiye katladı.

Türk Hava Yolları, Türk Telekom, Ziraat Bankası, Halkbank, BOTAŞ ve PTT başta olmak üzere çok sayıda gelir getirici kuruluşu bünyesinde bulunduran TVF’nin 2017 yılında 37 milyar TL olan borcu 2018’de 75 milyar 404 milyon TL’ye yükseldi. Bu borçların 58 milyar TL’si uzun periyot borçlardan oluşurken geri kalan borçlarının ise kısa vadeli olduğu bildirildi.

ŞAHISLARA 500 MİLYAR TL KREDİ VERİLDİ

TVF’nin talep eden kuruluşlara ve şahıslara verdiği borçlar da raporlarda kendisine nokta buldu. Edinilen malumata nazaran, TVF, 2018’de tam 641 milyar TL’lik avans ve kredi kullandırdı. Bunun 500 milyar TL’si insanlara verilen kredileri oluşturdu. Bu borçların kimlere verildiği ise raporda yan almadı.

ŞİRKETLERİNİ DENETIM EDEMİYOR

Birçok kıymetli kamu işletmesini elinde bulunduran TVF’nin bu şirketleri denetim edemediği de ortaya çıktı. Murakabe raporunu hazırlayan mütehassıslar, fona devredilen birçok şirkete ilişkin hisse sahipliğinden doğan idare hakkının kullanılamadığını bildirdi.

Bakanlar Konseyi tarafından şirketlerin fona devredilmesi, idarelerinin fon tarafından yapılacağı manasına gelmediği belirtildi. TVF bünyesinde olmasına rağmen Türk Telekom, Halk Bankası, Ziraat Bankası, Türksat, PTT, BOTAŞ, ETİ Maden üzere şirketlerin fon tarafından denetim edilemediği için yeni bir yasal düzenlemeye muhtaçlık duyulduğu bildirildi.

Kanunda nokta alan son tarihten yedi ay sonra TVF’nin murakabe raporlarının TBMM’ye sunulmasının nedeni de yeniden bu raporlarda ortaya çıktı.

Raporlara nazaran Cumhurbaşkanlığı tarafından geçen temmuzda teftiş için Devlet Denetleme Kurulu’nda talimat gönderildi. Ama TVF, mali tablolara ait bağımsız murakabe raporlarını, Devlet Denetleme Kurumu’na teslim etmedi. Buna münasebet olarak ise “Henüz hazır değil” denildi.

Uzun uğraşlar ve kurumlar arası yazışmalardan sonra Cumhurbaşkanlığı’nın talimatı, TVF tarafından altı ay sonra bölgesine getirildi. Devlet Denetleme Kurumu’nun raporu, ocaktan sonra hazırlanmaya başlandı.

Kontrol Raporu’nda, milyarlarca TL’lik kaynağı elinde bulunduran TVF idaresinin bir türlü içtima yapmadığı da bildirildi. Buna nazaran aralarında Erdoğan ve Kaynak ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın yanı sıra Rifat Hisarcıklıoğlu, Fuat Tosyalı, Yiğit Bulut üzere isimlerin bulunduğu başkanlar, iki katı borç artışının yaşandığı 2018 yılı faaliyet periyoduna ait hiç içtima yapmadı.

HUSUSÎ: BORÇ YARATAN FONA DÖNÜŞMÜİŞ

Raporu incelediğini belirten CHP Küme Başkanvekili Özgür Hususî, “Rapor, TVF’nin varlık yaratmak mahalline borç yaratan bir yapılanma haline geldiğini ve adeta bir koşut kaynağa dönüştüğünü ortaya koydu. Elimizdeki malumatlar fonun, Kaynak garantisiyle 34 milyar TL’lik borç ürettiği yönünde” dedi.

Şirketin 2018 yılı faaliyet devrine ait mevzuata karşın 2019 yılının birinci 3 ayında olağan umum heyet içtiması gerçekleştirilmediğine de dikkat çeken Şahsi, şu değerlendirmelerde bulundu: “Kuruluşundan bu yana mevzuata münafi iş ve süreçler yapan bir şirketten laf ediyoruz.

Başkanlığını Tayyip Erdoğan’ın, başkanvekilliğini Berat Albayrak’ın yaptığı bir şirketin kontrol süreci başta olmak üzere neredeyse tüm faaliyetlerinde kanunun etrafından dolandığı anlaşılmaktadır. Birebir vakitte yürütmenin başı da olan şirketin başının kanun tanımaz, hukuk tanımaz bir idare sergilediğini gözler önüne sermektedir.

Şirketin yalnızca mali kontrole tabi tutulmuş olmasını, hukuka iyilik ve performans kontrolü yapılmamış olmasını da not etmek durumundayız. Norveç Varlık Fonu başkanı, bir gayrı fon başkanının kiraladığı uçakla seyahat ederek kurumun itibarını ve kültürünü zedelediği için istifa etmişti. Türkiye’de ise devletimizin geleceğindeki varlıklarının bile içine konduğu TVF’nin kamu kaynaklarının ne biçimde kullandığı ya da iktisada nasıl yararlı olabileceğine yönelik denetlemelerinin yapılmamış olmasını önemli bir eksiklik olarak görüyoruz.”

Hüseyin Şimşek/Birgün